Từ báu vật thiên nhiên đến điểm sáng du lịch sinh thái cộng đồng

Du khách trải nghiệm du lịch tại Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - khe Nước Trong. Ảnh: Xuân Hải

Bảo tồn rừng gắn sinh kế

Được xem là một trong những “báu vật” sinh thái của dãy Trường Sơn, Khu Dự trữ thiên nhiên (KDTTN) Động Châu - khe Nước Trong (huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình) không chỉ sở hữu hệ sinh thái rừng nhiệt đới nguyên sinh phong phú mà còn đang từng bước trở thành hình mẫu về bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển du lịch sinh thái cộng đồng.

Theo ông Bạch Thanh Hải - Giám đốc Ban Quản lý KDTTN Động Châu - khe Nước Trong, khu dự trữ nằm về phía tây nam huyện Lệ Thủy, rộng hơn 22.000 ha và là một phần của vùng sinh thái Trung Trường Sơn rộng khoảng 500.000 ha.

Đây là một trong số rất ít địa điểm tại Việt Nam còn giữ được hệ rừng nhiệt đới thường xanh trên núi đất thấp, nơi sinh sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Năm 2020, ngay sau khi thành lập Ban Quản lý, đơn vị đã xác định rõ: bảo tồn đa dạng sinh học đi đôi với phát triển du lịch sinh thái là chiến lược xuyên suốt, vừa gìn giữ tài nguyên, vừa tạo sinh kế cho cộng đồng.

Ông Bạch Thanh Hải thông tin, trong nhiều năm qua, KDTTN Động Châu - khe Nước Trong đã phối hợp với các tổ chức quốc tế như USAID, FFI, VFBC triển khai nhiều chương trình đánh giá hiện trạng động vật hoang dã, giám sát quần thể loài bằng bẫy ảnh, ứng dụng SMART Mobile trong tuần tra rừng, xây dựng phương án quản lý rừng bền vững đến năm 2030. Những bức ảnh quý hiếm ghi lại hình ảnh của voọc chà vá chân nâu, vượn siki, gà lôi trắng, trĩ sao, gấu ngựa, rùa sa nhân, thỏ vằn… là minh chứng cho hiệu quả rõ rệt trong công tác bảo tồn.

Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, Ban Quản lý KDTTN còn mở hướng phát triển du lịch sinh thái cộng đồng. Với cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ, hệ thống thác Cổng Trời, suối Tiên, khe Nước Trong trở thành điểm nhấn hấp dẫn.

Đẩy mạnh du lịch cộng đồng

Đơn vị đã hợp tác với Công ty TNHH Netin và các tổ chức bảo tồn để thử nghiệm các tour khám phá thiên nhiên gắn với trải nghiệm văn hóa địa phương. Người dân vùng đệm tại các xã Kim Thủy, Lâm Thủy được hỗ trợ xây dựng homestay, tập huấn nghiệp vụ du lịch, bảo tồn văn hóa ẩm thực, hình thành nền móng cho một mô hình du lịch bền vững.

Song song với đó, chương trình giao khoán bảo vệ rừng cho hơn 500 hộ dân, hỗ trợ 155 hộ phát triển sinh kế từ nuôi bò, dê, lợn… đã góp phần nâng cao thu nhập, thay đổi nhận thức người dân trong việc giữ rừng, giữ nguồn sống. Hơn 8,1 tỉ đồng kinh phí hỗ trợ người dân vùng đệm không chỉ là con số về tài chính, mà còn là phép đo của sự thay đổi tư duy, từ “chặt cây kiếm sống” sang “giữ rừng để sống tốt hơn”.

Năm 2024, UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án phát triển du lịch sinh thái tại KDTTN Động Châu - khe Nước Trong giai đoạn 2024-2030. Đây được xem là cú hích lớn, tạo cơ sở pháp lý cho Ban Quản lý triển khai đồng bộ kế hoạch phát triển bền vững, kết hợp giữa bảo tồn thiên nhiên và phát triển kinh tế địa phương.

Từ một khu rừng sâu chưa được nhiều người biết đến, KDTTN Động Châu - khe Nước Trong hôm nay đang dần trở thành biểu tượng cho một tư duy mới: bảo tồn không tách rời phát triển, rừng không chỉ là tài nguyên, mà còn là cơ hội sống tốt hơn cho cộng đồng.