Thủ tướng Hungary muốn sửa hiến pháp để phế truất tổng thống

Thủ tướng Hungary muốn sửa hiến pháp nhằm bãi nhiệm Tổng thống Tamas Sulyok, trong nỗ lực loại bỏ dấu ấn của chính quyền Viktor Orban.

"Hungary không thuộc về Tamas Sulyok hay Viktor Orban. Đất nước này không thuộc về bất kỳ đảng phái hay hệ thống chính trị nào. Hiến pháp quy định rất rõ rằng tổng thống đại diện cho sự đoàn kết dân tộc và bảo vệ hoạt động dân chủ của nhà nước", Thủ tướng Peter Magyar phát biểu ngày 1/6.

Thủ tướng Hungary không nêu cụ thể bước sửa đổi nào sẽ được triển khai đối với hiến pháp nhằm bãi nhiệm tổng thống.

Tuyên bố được đưa ra sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Magyar và Tổng thống Sulyok tại Phủ Tổng thống. Ông Magyar cho biết Tổng thống vẫn kiên quyết không từ chức, do đó ông sẽ chỉ đạo các nghị sĩ đảng Tisza lập tức khởi động "thủ tục cần thiết" để bãi nhiệm nguyên thủ và quá trình này có thể kéo dài khoảng một tháng.

Tổng thống Hungary Tamas Sulyok (giữa) duyệt đội hình danh dự của quân đội tại sự kiện ngày 15/3 ở Budapest. Ảnh: AFP

Ông Magyar và đảng Tisza giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử hồi tháng 4. Với đa số hai phần ba tại quốc hội, liên minh cầm quyền mới có thể thực hiện những thay đổi sâu rộng đối với hệ thống chính trị được ông Orban xây dựng trong 16 năm nắm quyền.

Sau khi đắc cử, ông Magyar nhiều lần kêu gọi Tổng thống Sulyok, người được đảng của ông Orban ủng hộ, từ chức hoặc sẽ bị bãi nhiệm theo các biện pháp hiến pháp. Thủ tướng Hungary từng đặt hạn chót ngày 31/5 để ông Sulyok rời nhiệm sở.

Dù chủ yếu mang tính nghi lễ, tổng thống Hungary có trách nhiệm ký ban hành luật và có quyền chuyển các dự luật được quốc hội thông qua lên tòa án hiến pháp để xem xét. Những người ủng hộ chính phủ mới lo ngại ông Sulyok có thể sử dụng quyền hạn này để cản trở chương trình nghị sự của họ.

Ông Magyar cáo buộc Tổng thống Sulyok không hoàn thành trách nhiệm trong nhiều vấn đề. Điển hình là việc ông từng không lên tiếng khi cựu thủ tướng Viktor Orban đưa ra các phát biểu miệt thị nhằm vào đối thủ chính trị và những người chỉ trích, cũng như khi chính phủ tiền nhiệm thông qua luật cấm các sự kiện của người thuộc cộng đồng LGBTQ+.

"Điều có lợi cho Hungary là thể chế này, tức văn phòng tổng thống, lấy lại được uy tín đã bị xói mòn bởi sự im lặng và thụ động", ông nói.

Trong video đăng trên Facebook ngày 1/6, lãnh đạo nhóm nghị sĩ đảng Fidesz Gergely Gulyas phản đối việc cưỡng ép bãi nhiệm tổng thống. "Nếu đây là con đường mà phe đa số mới của chính phủ lựa chọn, thì có thể khẳng định họ đang lạm dụng quyền lực được trao", ông nói.

Văn phòng Tổng thống Sulyok hôm 29/5 ra tuyên bố cho rằng các lời kêu gọi từ chức của ông Magyar "gây ảnh hưởng tiêu cực tới hoạt động hiến pháp và uy tín của thể chế tổng thống". Tuyên bố cho biết ông Sulyok đã đề nghị Ủy ban Venice, nhóm chuyên gia pháp lý thuộc Hội đồng châu Âu, đánh giá pháp lý về cuộc đối đầu này.

Thanh Danh (Theo AP)