Thông điệp của ông Trump khi điều hạm đội đến gần Iran

Ông Trump điều hạm đội đến Vùng Vịnh có thể nhằm răn đe Iran, trấn an đồng minh ở Trung Đông, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gây bất ổn khu vực.

Tổng thống Donald Trump cuối ngày 22/1 thông báo một "hạm đội lớn" của Mỹ đã được điều động hướng về phía Iran. Lực lượng Mỹ triển khai đến Vùng Vịnh gồm tàu sân bay và không đoàn đi kèm, cùng các khu trục hạm mang tên lửa dẫn đường.

Đây không phải lần đầu Washington triển khai khí tài tới Trung Đông, nhưng quy mô và thời điểm của động thái lần này khiến giới quan sát lo ngại, bởi căng thẳng Washington - Tehran đang leo thang đáng kể liên quan đến phong trào biểu tình ở Iran. Ông Trump từng đe dọa sẽ sử dụng vũ lực với Iran nếu có thêm người biểu tình thiệt mạng, trong khi Tehran cũng tuyên bố sẽ coi mọi đòn tấn công vào lãnh thổ là chiến tranh tổng lực.

Các chuyên gia cho rằng việc Mỹ triển khai hạm đội quy mô lớn tới khu vực thể hiện rằng Tổng thống Trump vẫn quyết tâm không loại trừ phương án nào, bao gồm cả khả năng mở chiến dịch tập kích nhằm vào Iran.

"Đây có thể là màn dạo đầu cho một cuộc tấn công, nhưng cũng có thể chỉ là biện pháp gây sức ép nhằm buộc Tehran nhượng bộ trước hoặc trong khuôn khổ một tiến trình đàm phán", Mona Yacoubian, giám đốc Chương trình Trung Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), nói.

Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Davos, Thụy Sĩ ngày 21/1. Ảnh: AP

Khi biểu tình bùng phát từ cuối tháng 12/2025 ở Iran và leo thang thành bạo lực khiến hàng nghìn người thiệt mạng, ông Trump đã công khai đề cập đến khả năng can thiệp, trong đó không loại trừ kịch bản ra lệnh không kích Iran.

Các đồng minh của Mỹ trong khu vực như Israel, Arab Saudi, Qatar, Oman và Thổ Nhĩ Kỳ khi đó đã cảnh báo Tổng thống Trump về hậu quả kéo dài nếu tập kích Iran, khiến ông ngừng quyết định hành động quân sự vào phút chót.

Giới chức Iran ngày 21/1 cho biết tổng cộng 3.117 người đã chết trong làn sóng biểu tình kéo dài nhiều tuần qua. Tổng công tố Iran Mohammad Movahedi cùng ngày tuyên bố "cuộc nổi loạn đã kết thúc", đồng thời cam kết xử lý nghiêm minh những người đứng sau biểu tình. Ông Trump ngay sau đó chỉ đạo lực lượng Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực.

Truyền thông Mỹ dẫn các nguồn thạo tin nói "hạm đội lớn" vừa được triển khai có tàu sân bay USS Abraham Lincoln cùng hàng loạt tàu khu trục trang bị hệ thống chiến đấu Aegis, như USS Spruance, USS Frank E. Petersen Jr., USS Michael Murphy. Các tàu khu trục này còn có khả năng phóng tên lửa hành trình Tomahawk tầm bắn 1.500-2.000 km, cho phép tập kích sâu vào đất liền khi được lệnh.

Không đoàn trên USS Abraham Lincoln gồm 9 phi đội, sử dụng tiêm kích tàng hình F-35C, tiêm kích đa nhiệm F/A-18E, phi cơ tác chiến điện tử EA-18G, trực thăng Seahawk và vận tải cơ Osprey. Kênh Channel 13 của Israel đưa tin nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã đến Trung Đông vào tối 25/1.

Công ty tư vấn rủi ro Eurasia Group đánh giá xác suất Mỹ và Israel tung đòn không kích nhằm vào Iran trước ngày 30/4 là 65%, dựa trên lập luận "các nỗ lực ngoại giao khả năng cao thất bại".

"Việc tăng cường triển khai lực lượng, đặc biệt là tàu sân bay, giúp mở rộng đáng kể phương án tấn công", bà Dana Stroul, giám đốc nghiên cứu tại Viện Washington về Chính sách Cận Đông, bình luận.

Đội hình chiến hạm Mỹ triển khai gần Iran. Đồ họa: IEJ Media

Nhật báo tiếng Arab tại Anh Asharq al-Awsat thêm rằng động thái điều hạm đội cũng giúp Tổng thống Trump phát đi thông điệp trấn an đồng minh trong trường hợp ông sử dụng biện pháp quân sự với Iran.

Hiện diện quân sự của Mỹ được coi là "chiếc ô an ninh" bảo vệ các lợi ích và căn cứ của nước này cũng như của các đồng minh trước nguy cơ Iran trả đũa. Tehran từng cảnh báo bất kỳ cuộc tấn công nào cũng sẽ biến các căn cứ và lợi ích của Washington thành mục tiêu hợp pháp. Lời đe dọa này không mới, nhưng luôn khiến Mỹ phải cân nhắc kỹ trước khi hành động.

Trước khi cùng Israel tiến hành chiến dịch không kích loạt cơ sở hạt nhân của Iran hồi tháng 6/2025, quân đội Mỹ cũng đã tăng cường lực lượng đáng kể trong khu vực, để vừa răn đe Tehran, vừa bảo vệ các đồng minh trong trường hợp bị trả đũa.

Iran khi đó đã phóng tên lửa vào căn cứ không quân Al Udeid của Washington ở Qatar và tuyên bố "giáng đòn" vào đối phương. Đòn trả đũa này được cho là mang tính biểu tượng, nhưng Iran có thể phản ứng mạnh mẽ hơn nếu họ đối mặt nguy cơ mang tính sống còn.

Ali Vaez, chuyên gia về Iran tại tổ chức chuyên nghiên cứu về xung đột ICG, trụ sở Bỉ, cho rằng kịch bản Mỹ tấn công Iran hoàn toàn có thể xảy ra, bởi Washington từng hành động tương tự trong năm ngoái.

"Điều chưa rõ ràng là mục tiêu cuối cùng của Tổng thống Trump", ông Vaez nói thêm, đồng thời nhận định cam kết ban đầu về việc bảo vệ người biểu tình dường như đã nhường chỗ cho cách tiếp cận mang tính trừng phạt đối với chính quyền Tehran.

Tàu sân bay USS Abraham Lincoln (trái) cùng hai tàu hộ tống đi qua eo biển Hormuz tháng 11/2019. Ảnh: AFP

Giới chuyên gia cảnh báo việc Mỹ tập trung lực lượng với quy mô lớn như vậy cũng làm gia tăng nguy cơ xuất hiện tính toán sai lầm. Một quả tên lửa lạc hướng, tín hiệu radar bị đọc sai đều có thể khiến tình hình mất kiểm soát, làm suy yếu nỗ lực ngoại giao.

Tướng Mohammad Pakpour, tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, ngày 22/1 cảnh báo Israel và Mỹ "rút ra bài học từ lịch sử và cuộc xung đột 12 ngày hồi tháng 6/2025 để không đối mặt một kết cục đau đớn và đáng tiếc".

"Các lực lượng của Iran đã đặt tay lên cò súng, sẵn sàng hơn bao giờ hết để thực hiện mệnh lệnh từ tổng tư lệnh tối cao", ông Pakpour nói, nhắc đến lãnh tụ Iran Ali Khamenei.

Như Tâm (Theo gCaptain, Ynet, Reuters)