Sau những chuyến xe rác là những khoảng trống sức khỏe của nữ công nhân

Tọa đàm “Đưa dịch vụ y tế đến với nữ công nhân môi trường” diễn ra ngày 24.9, do Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội phối hợp với Tổ chức ActionAid Quốc tế tại Việt Nam, Quỹ Hỗ trợ Chương trình, Dự án An sinh xã hội Việt Nam (AFV) và Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO) tổ chức, các chuyên gia tập trung phân tích những rào cản trong tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của nữ công nhân.

Bình thường hóa rủi ro nghề nghiệp

Ông Tạ Việt Anh - Chủ tịch Hội đồng quản lý AFV - cho biết, sau gần 3 tháng nghiên cứu, từ tháng 12.2025 đến tháng 2.2026, nhóm thực hiện đã xây dựng báo cáo về thực trạng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của nữ công nhân thu gom rác thải sinh hoạt tại URENCO.

Một trong những kết quả đáng chú ý là phần lớn nữ công nhân cho rằng các rủi ro sức khỏe là hệ quả tất yếu của đặc thù công việc. Theo ông Tạ Việt Anh, cách nhìn nhận này cho thấy xu hướng bình thường hóa rủi ro nghề nghiệp, đồng thời phản ánh quá trình người lao động thích nghi và chịu đựng những tác động bất lợi trong công việc.

Tiến sĩ Trần Thị Thu Thủy - giảng viên Tổ chuyên môn Sức khỏe an toàn nghề nghiệp, Trường Đại học Y tế công cộng - cho rằng áp lực của nữ công nhân môi trường không chỉ đến từ công việc.

Sau những ca làm việc nặng nhọc, họ tiếp tục đảm nhận việc nuôi dạy con cái, chăm sóc người cao tuổi và quán xuyến gia đình. Sự cộng hưởng giữa áp lực lao động và gánh nặng gia đình có thể làm gia tăng tình trạng mệt mỏi kéo dài, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống và cản trở khả năng tiếp cận các dịch vụ y tế.

Nhiều nữ công nhân vệ sinh môi trường tham gia tọa đàm. Ảnh: Ban Tổ chức

Đưa chăm sóc sức khỏe đến gần người lao động

Theo Tiến sĩ Trần Thị Thu Thủy, doanh nghiệp môi trường đô thị cần triển khai các giải pháp chăm sóc sức khỏe theo hướng tổng thể. Trong đó, hoạt động an toàn, vệ sinh lao động cần được mở rộng, không chỉ tập trung vào trang thiết bị bảo hộ, phòng chống tai nạn mà còn bổ sung nội dung nhận diện căng thẳng tâm lý, phòng chống kiệt sức và phòng ngừa quấy rối tình dục tại nơi làm việc.

Công tác khám sức khỏe định kỳ cũng cần chuyển từ cách tiếp cận đơn thuần kiểm tra sức khỏe sang phát hiện sớm nguy cơ. Việc khám cần gắn với tiền sử nghề nghiệp, yếu tố tiếp xúc thực tế và các triệu chứng kéo dài. Khi phát hiện bất thường về cơ xương khớp, hô hấp hoặc da liễu, người lao động cần được tư vấn và chuyển tuyến chuyên khoa kịp thời.

Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và hệ thống y tế, đặc biệt là y tế cơ sở. Việc phần lớn nữ công nhân đã từng sử dụng bảo hiểm y tế (BHYT) và đánh giá việc tiếp cận cơ sở khám chữa bệnh có BHYT thuận tiện cho thấy BHYT đang đóng vai trò thiết thực trong chăm sóc sức khỏe người lao động.

“Vấn đề không chỉ là vận động công nhân đến trạm y tế nhiều hơn. Điều quan trọng là người lao động phải biết trạm y tế có thể hỗ trợ những gì, khi nào nên đến, dịch vụ nào được cung cấp và làm thế nào để tiếp tục được giới thiệu khi cần khám chuyên sâu”, chuyên gia nêu.

Bác sĩ Trần Triêu Ngõa Huyến - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Hỗ trợ sức khỏe cộng đồng - cho biết nhóm nữ công nhân trong nghiên cứu có độ tuổi trung bình 45,1. Ở nhóm từ 35 tuổi trở lên, đặc biệt 45-56 tuổi, sức khỏe có xu hướng suy giảm, trong đó các vấn đề cơ xương trở thành thách thức đáng kể với những người tiếp tục làm công việc nặng nhọc.

Theo bác sĩ Huyến, nữ công nhân hiện chủ yếu tiếp cận các dịch vụ hỗ trợ sức khỏe ở mức cơ bản, trong khi nhu cầu đã vượt ra ngoài khám, chữa bệnh thông thường. Người lao động cần được cung cấp thêm kiến thức chăm sóc sức khỏe, các chương trình tầm soát chuyên sâu, kiến thức dành riêng cho phụ nữ, vaccine phòng bệnh và các hình thức hỗ trợ tinh thần.

Từ thực tế này, chăm sóc sức khỏe cho nữ công nhân môi trường không chỉ dừng ở một tấm thẻ bảo hiểm y tế, một lần khám định kỳ hay trang bị bảo hộ lao động. Điều quan trọng là người lao động có điều kiện chăm sóc bản thân, được tiếp cận thông tin phù hợp, phát hiện sớm nguy cơ sức khỏe và có địa chỉ tìm kiếm hỗ trợ khi gặp vấn đề về thể chất, tinh thần hoặc rủi ro trong môi trường làm việc.