Ồ ạt làm thủy điện nhỏ tại tỉnh miền núi Hà Giang
Với lợi thế có nhiều sông suối, địa hình dốc nên khoảng 20 năm trở lại đây, tỉnh miền núi Hà Giang ồ ạt cấp phép làm thủy điện nhỏ.
Quy hoạch tràn lan
Theo tìm hiểu của PV, đến tháng 2.2025, trên địa bàn tỉnh Hà Giang hiện có hơn 70 dự án thủy điện trong quy hoạch với tổng công suất trên 1.062,8 MW. Trong đó, 41 nhà máy đang vận hành, tổng công suất trên 762 MW.
Nguồn thu lớn, thủy điện vẫn được xem như "gà đẻ trứng vàng" của tỉnh Hà Giang. Thực tế, ngay từ thời điểm năm 2005, trên địa bàn tỉnh Hà Giang được quy hoạch 27 dự án (giai đoạn 1) với tổng công suất lắp máy 520 MW.
Đến tháng 8.2008, UBND tỉnh Hà Giang có Quyết định số 2737/QĐ-UBND phê duyệt quy hoạch phát triển thủy điện vừa và nhỏ trên địa bàn (giai đoạn 2) gồm 34 dự án, chủ yếu là thủy điện nhỏ, tổng công suất lắp 80 MW.
Trong các năm 2009 và 2011, tỉnh Hà Giang tiếp tục bổ sung vào quy hoạch thêm 9 dự án thủy điện trên hệ thống sông Lô, sông Chảy và 2 dự án trên sông Miện với tổng công suất gần 176 MW.
Đầu năm 2013, sau khi thống nhất cùng Bộ Công Thương, tỉnh Hà Giang đã loại khỏi quy hoạch 27 dự án thủy điện, phần lớn trong số này là các thủy điện nhỏ có công suất dưới 3 MW.
Năm 2023, doanh thu các nhà máy thủy điện trên địa bàn Hà Giang đạt khoảng trên 2.470 tỉ đồng, đóng thuế VAT gần 300 tỉ đồng, phí dịch vụ môi trường trên 80 tỉ đồng. Thuế, phí từ các dự án thủy điện chiếm hơn 30% thu ngân sách nhà nước của tỉnh Hà Giang.
Mặc dù vậy, hệ lụy, tác động để lại sau một thời gian dài quy hoạch tràn lan, ồ ạt xây dựng thủy điện nhỏ là hiện hữu. PGS.TS Đào Trọng Tứ - Trưởng ban Điều phối Mạng lưới sông ngòi Việt Nam từng cho rằng, nguyên nhân của việc cấp phép ồ ạt dự án thủy điện nhỏ một phần do quy trình bổ sung dự án mới vào quy hoạch khá dễ dàng.
"Dường như các thủy điện nhỏ và vừa đang được làm bằng mọi giá, nhà đầu tư chỉ cố đặt cho được tuốc bin phát điện trên sông suối để thu tiền", PGS.TS Đào Trọng Tứ nhận định.
Những dòng sông quá tải thủy điện
Ngày 13.2, PV có mặt tại khu vực Nhà máy thủy điện Sông Miện 5A tại xã Thuận Hòa, huyện Vị Xuyên (Hà Giang). Mặc dù 1 trong 3 cửa xả của nhà máy thủy điện này có xả nước nhưng theo kiểu "nhỏ giọt".
Trái ngược với cảnh đầy nước phía bên kia thân đập, phía hạ lưu theo hướng xuôi về TP Hà Giang, lòng sông Miện cạn trơ đáy, nhiều đoạn còn có thể lội qua được, dòng sông gần như ngừng chảy.
Anh Lý Văn Minh (xã Thuận Hòa) cho biết, người dân địa phương đã quá quen với tình trạng lòng sông phía sau thủy điện bị cạn khô. Từ ngày có thủy điện, việc đánh bắt tôm cá gần như không còn được như trước.
"Khi họ đóng đập tích nước và không phát điện thì gần như không có nước chảy, nhìn ra lòng sông thì biết, cạn trơ sỏi đá. Khoảng vài tiếng mỗi ngày khi thủy điện phát điện thì sông Miện mới có nước", anh Minh nói.
Cách Sông Miện 5A chừng hơn 6km, thủy điện Sông Miện 6 tại TP Hà Giang cũng trong tình trạng tương tự. Khi ở thời điểm tích nước, không thực hiện phát điện, phía sau thân đập là dòng sông khô cạn, trơ đáy.
Theo tìm hiểu của PV, mỗi con sông ở Hà Giang hiện đang phải "gánh" trung bình từ 3 - 6 thủy điện. Sông Miện chảy qua đất Hà Giang chỉ dài hơn 60 km nhưng có tới 6 công trình thủy điện (Bát Đại Sơn, Thái An, Thuận Hòa, Sông Miện 5, Sông Miện 5A và Sông Miện 6) đang cùng khai thác.
Trên đoạn sông Nho Quế chảy qua huyện Mèo Vạc hiện có tới 3 nhà máy thủy điện (Nho Quế 1, 2, 3) cùng hoạt động. Trên sông Lô có 6 thủy điện được quy hoạch, phần lớn đã đi vào khai thác. Ngoài ra trên sông Chảy, sông Chừng, sông Nhiệm, sông Bạc cũng có cả chục thủy điện nhỏ đã và sắp đi vào hoạt động.
Việc ồ ạt phát triển hệ thống bậc thang thủy điện trên cùng 1 dòng sông khiến dòng chảy bị thay đổi, môi trường sinh thái bị phá vỡ. Việc tích nước phát điện cũng gây ra tình trạng không bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu theo quy định.
Trao đổi với PV, kỹ sư Nguyễn Trọng Phúc - với kinh nghiệm hơn 20 năm vận hành các thủy điện tại miền núi phía Bắc - cho biết, đặc thù sông suối miền núi lưu lượng chảy thấp, nhất là về mùa khô khiến thời gian tích nước lâu, thời gian phát điện ngắn.
"Tích nước từ 10-12 tiếng nhưng có khi chỉ chạy máy phát điện được 3-4 tiếng là hết nước. Trong khi đó, giá bán điện giờ cao điểm thường cao gấp cả chục lần giờ thấp điểm nên nhà máy nào cũng tích để phát điện vào lúc cao điểm", kỹ sư Nguyễn Trọng Phúc nói.
TP.HCM sẽ chiếu sáng mỹ thuật công viên 30/4, Tao Đàn
00:45 15/04/2026Công viên 30/4, Tao Đàn cùng nhiều công trình lịch sử, biểu tượng của TP HCM dự kiến được chiếu sáng mỹ thuật, tạo thêm điểm nhấn cảnh quan và sức sống về đêm.
Thi đánh giá năng lực đợt 2: Có nên thi lại khi chưa có kết quả đợt 1?
09:45 14/04/2026Sau khi hoàn thành đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2026, không ít thí sinh băn khoăn liệu có nên tiếp tục đăng ký dự thi đợt 2 khi đợt 1 còn chưa công bố kết quả.
Quảng Ninh xử phạt 66 trường hợp vi phạm về an toàn thực phẩm
06:45 14/04/2026Quảng Ninh vừa xử phạt tổng số tiền lên tới gần 400 triệu đồng đối với những tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc, góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Khởi tố thợ hàn bất cẩn, làm cháy nhiều tài sản giá trị ở Ninh Bình
00:45 14/04/2026Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Văn Long (SN 1985, trú tại phường Đồng Vân) để điều tra về hành vi “Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy” theo điểm c, khoản 2, Điều 313 Bộ luật Hình sự. Theo cơ quan chức năng, trước đó, tại khu vực Tổ dân phố Ngũ Nội, phường Đồng Văn, Long đã thực hiện hàn điện dù không có chứng chỉ chuyên môn. Trong quá trình làm việc, người...
Xe qua Mộc Bài nhiều gấp 6,5 lần thiết kế, Tây Ninh đề xuất cho xe đi vòng hai bên cửa khẩu
20:45 13/04/2026Tây Ninh vừa đề xuất phương án phân luồng xe qua hai bên cửa khẩu, thay vì đi qua nhà kiểm soát liên hợp.
Trưởng Ban Nội chính Trung ương: Thay thế cán bộ yếu kém, uy tín thấp
13:00 13/04/2026Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí nhấn mạnh các giải pháp đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong giai đoạn mới, trong đó để “không thể” tham nhũng bằng cơ chế chặt chẽ, minh bạch; “không dám” tham nhũng bằng kiểm soát quyền lực và xử lý nghiêm minh; “không cần” tham nhũng bằng chính sách đãi ngộ hợp lý.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Khát vọng phát triển sẽ được chuyển hóa thành sức mạnh thực tế
11:45 13/04/2026Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phải nhận thức đầy đủ, sâu sắc rằng các quy định của Đảng là thể chế bản lề bảo đảm Đảng ta vận hành như một khối thống nhất trong toàn bộ hệ thống chính trị.
Không để nhà thầu thi công dự án cầu Tứ Liên phải đợi mặt bằng
09:00 13/04/2026Ngay từ khi triển khai thực hiện dự án, chính quyền phường Hồng Hà đã chú trọng tuyên truyền, vận động người dân hiểu rõ và tự nguyện thực hiện theo chủ trương, kế hoạch đã đặt ra.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung trả lời phỏng vấn về kết quả chuyến thăm chính thức Lào và Campuchia của đồng chí Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú
05:45 13/04/2026Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh chuyến thăm của đồng chí Thường Trực Ban Bí thư thành công tốt đẹp, thể hiện quyết tâm chính trị cao của lãnh đạo Đảng và Nhà nước Việt Nam, Lào và Campuchia trong việc đưa các mối quan hệ láng giềng hữu nghị, truyền thống phát triển lên tầm cao mới.
