Nối đào tạo với nhu cầu phát triển

Nối đào tạo với nhu cầu phát triển

Thế nhưng, tại nhiều nơi vẫn tồn tại một nghịch lý: Doanh nghiệp khó tuyển được lao động đáp ứng yêu cầu, trong khi không ít người đã qua đào tạo lại không tìm được việc làm đúng chuyên môn. Có dự án phải tuyển người từ nơi khác hoặc mất thêm thời gian đào tạo lại; cũng có người trẻ phải rời quê vì nơi mình sinh sống không có công việc phù hợp.

Nghịch lý này cho thấy điểm nghẽn không chỉ nằm ở số lượng lao động, mà chủ yếu ở sự thiếu kết nối giữa đào tạo với nhu cầu phát triển. Trong thực tế, nhiều địa phương đã xác định rất rõ cho mình những ngành kinh tế mũi nhọn, từ công nghiệp chế biến, công nghệ cao đến kinh tế biển, du lịch và logistics.

Tuy nhiên, kế hoạch chuẩn bị nhân lực lại chưa theo kịp kế hoạch phát triển. Có những câu hỏi tưởng chừng đơn giản như mỗi ngành cần bao nhiêu lao động, ở trình độ nào, cần kỹ năng gì và vào thời điểm nào chưa được các địa phương trả lời đầy đủ.

Trong khi đó, một số cơ sở đào tạo vẫn mở ngành và tuyển sinh dựa nhiều vào năng lực sẵn có hơn là nhu cầu thực tế của thị trường. Người học lựa chọn ngành nghề trong tình trạng thiếu thông tin, đến khi tốt nghiệp mới phát hiện chuyên môn của mình ít cơ hội việc làm hoặc kỹ năng được đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp.

Hệ quả là doanh nghiệp thiếu người nhưng người lao động vẫn thiếu việc. Doanh nghiệp phải đào tạo lại, còn người lao động chấp nhận làm trái nghề, thu nhập thấp hoặc tiếp tục dịch chuyển đến nơi khác tìm kiếm cơ hội. Nguồn lực xã hội dành cho đào tạo vì thế chưa được sử dụng hiệu quả.

Để khắc phục tình trạng này, có nhiều việc cần làm, trong đó quan trọng nhất là kế hoạch phát triển nhân lực phải được các địa phương xây dựng đồng thời với quy hoạch kinh tế và danh mục dự án đầu tư. Đồng thời, cần xây dựng bản đồ nhu cầu nhân lực theo từng vùng, từng ngành và từng dự án lớn. Bản đồ này phải cho biết nhu cầu tuyển dụng, tiêu chuẩn kỹ năng, mức thu nhập dự kiến và thời điểm sử dụng lao động.

Quan trọng hơn, liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp phải trở thành một phần thường xuyên của quá trình đào tạo. Doanh nghiệp cần tham gia xây dựng chương trình, tạo điều kiện thực hành, đặt hàng đào tạo và mở ra cơ hội việc làm. Nhà trường phải cập nhật kiến thức, công nghệ và chịu trách nhiệm về chất lượng đầu ra.

Nối đào tạo với nhu cầu phát triển không phải việc riêng của ngành giáo dục hay lao động. Đó là trách nhiệm chung của chính quyền, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo.

Khi ba chủ thể này cùng nhìn về một nhu cầu thực tế, người học mới có cơ hội chọn đúng nghề, doanh nghiệp tuyển được đúng người và nguồn nhân lực thực sự trở thành động lực cho phát triển.