Iran xem xét 'đối xử đặc biệt' với các nước thân thiện ở Hormuz

Đại sứ Iran cho biết tàu thuyền sẽ bị áp phí đi qua eo biển Hormuz, song Tehran sẽ xem xét "đối xử đặc biệt" với các nước thân thiện.

Phát biểu tại Diễn đàn Hòa bình Thế giới ở Bắc Kinh hôm 4/7, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli cho biết nước này đang phối hợp với Oman để xây dựng các cơ chế mới dành cho eo biển Hormuz. "Với tư cách quốc gia có eo biển Hormuz nằm trong lãnh hải của mình, chúng tôi chắc chắn sẽ thu phí dịch vụ", ông Fazli nói và khẳng định đây "không phải phí quá cảnh".

Đại sứ Iran thêm rằng các cơ chế mới sẽ liên quan đến đảm bảo an ninh hàng hải và giám sát hoạt động đi lại của tàu thuyền tại khu vực, cũng như xử lý những hậu quả về môi trường do lưu lượng giao thông lớn gây ra.

Tàu hàng ở eo biển Hormuz hôm 30/6. Ảnh: AP

"Iran chắc chắn sẽ cân nhắc đối xử đặc biệt với các quốc gia thân thiện, đặc biệt là những nước đã sát cánh cùng chúng tôi trong thời điểm khó khăn", ông Fazli lưu ý, song không nêu tên quốc gia và biện pháp cụ thể.

Trong khi đó, hãng thông tấn Nournews dẫn lời Đại sứ Fazli cho biết Iran sẽ áp dụng "những cân nhắc đặc biệt" đối với Trung Quốc và các quốc gia thân thiện, khi xác định mức độ và loại phí dịch vụ đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Eo biển Hormuz là nơi khoảng 20% lượng dầu thô và khí đốt hóa lỏng của thế giới đi qua trong thời bình. Tuyến hàng hải huyết mạch này gần như đã bị Iran phong tỏa hoàn toàn sau khi xung đột Trung Đông bùng phát hồi cuối tháng 2, khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.

Iran đã dỡ bỏ phong tỏa với eo biển Hormuz sau khi đạt thỏa thuận sơ bộ với Mỹ về chấm dứt chiến sự. Nỗ lực đàm phán về giải pháp lâu dài cho xung đột đang tiếp diễn. Theo thỏa thuận sơ bộ mà Mỹ và Iran ký tháng trước, tàu hàng sẽ được đi qua eo biển miễn phí trong vòng 60 ngày. Chưa rõ điều gì sẽ xảy ra sau khi thời hạn trên kết thúc.

Mỹ đã tuyên bố Iran sẽ không được phép áp đặt phí quá cảnh hay thu bất kỳ khoản phí nào đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz trong thỏa thuận cuối cùng.

Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 24/6 cho biết đã được Iran đảm bảo không thu khoản phí nào với tàu thuyền ở eo biển Hormuz. Ông cảnh báo nếu Iran không thực hiện những đảm bảo trên, các cuộc đàm phán sẽ chấm dứt ngay lập tức.

Iran và Oman, hai quốc gia nằm ở hai bên eo biển, đã thành lập một ủy ban chung nhằm xác định cách thức quản lý tuyến hàng hải chiến lược này.

Phạm Giang (Theo AFP, Nournews, Al Jazeera)