Hướng tới việc học thật, đánh giá đúng năng lực của thí sinh

23:45 02/07/2026

Theo các chuyên gia, phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có sự phân hóa mạnh, là căn cứ tin cậy để xét tuyển đại học.

Phổ điểm phân hóa mạnh

Sáng 1.7, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Dữ liệu điểm thi cho thấy, phổ điểm phân hóa rõ rệt, không còn tình trạng “mưa điểm 10”.

Chẳng hạn, ở môn Ngữ văn, tỉ lệ điểm giỏi (từ 7 trở lên), năm ngoái là 65,4%, những năm trước cũng là 64 - 62%. Nhưng năm nay, tỉ lệ giỏi Ngữ văn chỉ còn 35%. Với môn Toán, tỉ lệ điểm 8 năm ngoái thấp hơn, tỉ lệ điểm giỏi chưa đến 5%. Nhưng năm nay tỉ lệ đó đạt khoảng 11%. Những năm trước ở trong mức trên dưới 10%.

Tương tự, điểm giỏi của các môn Lý, Hóa, Sinh, đặc biệt là môn Sinh cũng duy trì tỉ lệ ổn định, khoảng trên dưới 10% trong nhiều năm liền.

Với môn Địa lý, năm ngoái và nhiều năm trước có những “mưa điểm 10” và rất nhiều điểm giỏi, thì năm nay tỉ lệ điểm giỏi chỉ trên 2%.

Xét ở góc độ điểm dưới trung bình, môn Ngữ văn có tỉ lệ điểm dưới trung bình thấp nhất, 15%. Môn Toán, môn Vật lý tỉ lệ dưới trung bình là 42%; Tin học là 24%, Hóa học là hơn 27%, Địa lý là 50%, Lịch sử là trên 30%.

“Đây là những tín hiệu cho thấy có sự phân hóa rất tốt” - GS.TSKH Nguyễn Đình Đức - Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội - nhận định và cho rằng, đề thi năm nay có sự cải tiến rất tốt về sự phân hóa chất lượng đề thi, thể hiện bằng việc không còn “mưa điểm giỏi” và tỉ lệ điểm trung bình cao.

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Mạnh

Về nguyên nhân, theo ông Đức, ngoài mức độ phân hóa đề thi, còn một nguyên nhân khác là chúng ta đã mạnh dạn hướng tới việc học thật, nhân tài thật và thông qua đó đánh giá đúng được thực lực, năng lực của thí sinh.

“Với kết quả như vậy, cá nhân tôi - với tư cách là một giáo sư đại học và đã từng làm công tuyển sinh của các trường đại học - cho rằng, hoàn toàn có thể yên tâm sử dụng kết quả thi tốt nghiệp THPT để tuyển sinh đại học” - ông nói.

Đồng quan điểm, GS.TSKH Đỗ Đức Thái - Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội - cho rằng, từ con số 56% điểm Toán dưới trung bình năm 2025, năm nay ở mức 38% cho thấy, một điều vui mừng là các thầy cô giáo, các em học sinh, các nhà trường, các Sở GDĐT đã nỗ lực thay đổi cách dạy, cách học, cách đánh giá đối với môn Toán, bám sát mục tiêu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 và đó là thành quả rất đáng ghi nhận.

GS.TSKH Đỗ Đức Thái, Giảng viên cao cấp, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ảnh: Nguyễn Mạnh

Quá trình tiến bộ của học sinh cũng thể hiện trong số điểm khá giỏi, đặc biệt là số điểm 10 môn Toán tăng nhiều hơn. Đó là hệ quả tất yếu của sự tiến bộ về dạy và học ở trường phổ thông trong suốt năm học 2025-2026, chứ không chỉ ở việc đề thi dễ hơn hay khó hơn.

Dự đoán điểm chuẩn nhiều biến động

Ông Đinh Đức Hiền - Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang dự đoán, với phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm nay, tổng thể, điểm chuẩn đại học năm 2026 nhiều khả năng không tăng hoặc giảm đồng loạt mà phân hóa rất mạnh theo từng tổ hợp xét tuyển.

Ông Đinh Đức Hiền - Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Ông Hiền phân tích, khi so với năm 2025, điểm trung bình tổ hợp A00 gần như không đổi, A01 giảm khoảng 0,46 điểm, B00 tăng 1,40 điểm, C00 giảm 2,49 điểm và D01 tăng khoảng 0,43 điểm. Đối với khối B00, đây là tổ hợp có khả năng tăng điểm chuẩn rõ nhất. Điểm trung bình tăng 1,40 điểm, trung vị tăng gần 2 điểm, cho thấy không chỉ một nhóm nhỏ thí sinh điểm cao mà toàn bộ mặt bằng điểm đã dịch chuyển lên. Vì vậy, điểm chuẩn các ngành Y khoa, Răng - Hàm - Mặt, Dược học ở nhóm trường tốp đầu có thể tăng khoảng 0,5 - 1,25 điểm. Với các ngành như Điều dưỡng, Kỹ thuật xét nghiệm y học, Công nghệ sinh học hoặc nhóm ngành sức khỏe ở các trường tầm trung, mức tăng có thể khoảng 1 - 2 điểm.

Với khối C00, điểm chuẩn được ông Hiền dự báo giảm mạnh nhất, do điểm trung bình tổ hợp giảm gần 2,5 điểm, trong đó môn Địa lý giảm rất sâu. Các ngành có điểm chuẩn năm 2025 ở khoảng 20 - 24 điểm có thể giảm khoảng 2 - 3,5 điểm.

Đối với khối D01, ông Hiền dự đoán, điểm chuẩn có khả năng giữ ổn định hoặc tăng nhẹ. Với khối A01, điểm chuẩn có xu hướng giảm do điểm Vật lý và Tiếng Anh cùng thấp hơn năm trước.

“Điểm chuẩn thực tế của từng ngành còn phụ thuộc rất lớn vào số chỉ tiêu dành cho điểm thi tốt nghiệp, số lượng thí sinh đăng ký, mức độ hấp dẫn của ngành và tỉ lệ chỉ tiêu chuyển sang các phương thức như đánh giá năng lực, xét tuyển kết hợp hoặc chứng chỉ quốc tế. Vì vậy, với những ngành có chỉ tiêu ít hoặc đang thu hút mạnh, điểm chuẩn vẫn có thể tăng cao hơn mức dự báo chung” - ông Hiền dự báo.

Phổ điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 cho thấy sự phân hóa rõ hơn giữa các môn và nhóm thí sinh, khi tình trạng “mưa điểm 10” giảm, phổ điểm dịch chuyển về mức trung bình nhưng vẫn giữ tỉ lệ khá giỏi hợp lý. Điều này phản ánh đề thi đã bám sát mục tiêu vừa xét tốt nghiệp.

Tiếp tục tăng cường đổi mới giáo dục STEM, tiếng Anh

Đề thi môn Tiếng Anh năm 2026 được nhiều thí sinh và cả thầy, cô giáo đánh giá là “dễ chịu” hơn năm 2025, nhưng điểm thi lại giảm so với năm trước. Thông số đáng chú ý là có 168.105 bài thi dưới điểm trung bình (50,249%). Số bài thi lớn hơn hoặc bằng 7 là 53.107 (15,874%). Và chỉ có 311 bài thi đạt điểm 10.

Đánh giá về con số hơn 50% học sinh đạt điểm thi Tiếng Anh dưới trung bình, GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, đây là môn thi tự chọn, do đó nhiều thí sinh có khả năng Tiếng Anh tốt sẽ được miễn thi hoặc có một cách quy đổi khác - xu hướng này sẽ ngày càng nhiều.