Học sinh TP.HCM mê mẩn nặn gốm, vẽ sơn mài, thêm yêu di sản quê hương

14:45 21/08/2026

Ngày 4-8, 100 học sinh THCS đã được "đổi lớp học" thành những làng nghề trăm tuổi, tự tay làm gốm, vẽ sơn mài, thi chợ quê và khám phá các sản phẩm OCOP trong chương trình trải nghiệm ngành nghề nông thôn tại Bình Dương (cũ), TP.HCM.

Học sinh háo hức xem nghệ nhân làm gốm sứ - Ảnh: MINH HUỲNH

Không chỉ mang về những món quà đầu đời do chính mình tạo nên, các em còn được hiểu thêm giá trị của làng nghề truyền thống và vì sao ngành nghề truyền thống cần được gìn giữ, tôn vinh.

"Bài học" không có trong sách giáo khoa

Một buổi sáng đầu tháng 8, thay vì ngồi trong lớp học, 100 học sinh đến từ các trường THCS Nguyễn Văn Cừ (phường Thủ Dầu Một), THCS Nguyễn Trung Trực (phường Thuận An) và THCS Nguyễn Viết Xuân (phường Phú Lợi) lại háo hức khoác ba lô đến những làng nghề lâu đời của TP.HCM ở khu vực Bình Dương (cũ).

Đây là đợt 3, cũng là đợt cuối của Chương trình trải nghiệm ngành nghề nông thôn TP.HCM năm 2026 do Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM) tổ chức.

Điểm đến đầu tiên là Sơn Mài Định Hòa (Bình Dương cũ). Những khái niệm tưởng chừng xa lạ như tạo vóc, hom sơn, cẩn trứng, dát vàng, mài hoàn thiện... bỗng trở nên sống động khi chính các nghệ nhân cầm tay chỉ việc cho từng em học sinh.

Nghệ nhân ưu tú Năm Tịnh say sưa giới thiệu các tuyệt tác Sơn mài đến học sinh - Ảnh: THẾ KIỆT

Có em chăm chú từng nét cọ, có em hồi hộp khi lần đầu chạm vào lớp sơn óng ánh, cũng có em bất ngờ khi lần đầu biết được rằng: để hoàn thành một tác phẩm sơn mài, người nghệ nhân đã phải trải qua hàng chục công đoạn kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng.

Không giấu nỗi vui mừng khi góp sức cùng cả nhóm bạn trường THCS Nguyễn Trung Trực hoàn thành xuất sắc bức vẽ tranh sơn mài về cánh đồng lúa và cây gạo, em Đặng Anh Khôi, học sinh lớp 6A1 chia sẻ: "Đó là ý tưởng của cả nhóm.

Vẽ cũng khó nhưng được các cô hướng dẫn nên tụi em hoàn thành khá nhanh. Sau hoạt động này em thấy yêu quê hương hơn và hiểu mình cần tôn trọng những giá trị văn hóa của đất nước".

Học sinh trải nghiệm vẽ tranh sơn mài - Ảnh: THẾ KIỆT

Lần đầu tự tay làm sản phẩm gốm

Rời không gian sơn mài, đoàn tiếp tục đến Lò Lu Đại Hưng (Bình Dương cũ), một trong những lò gốm cổ có lịch sử hơn 160 năm của Nam Bộ.

Tiếng bàn xoay, mùi đất sét và những đôi bàn tay lấm lem khiến cả khu trải nghiệm rộn ràng tiếng cười.

Say sưa lướt nhẹ đôi bàn tay trên dải đất mịn màng, chăm chú nhào nặn theo từng hướng dẫn của các nghệ nhân, em Nguyễn Ngọc Hân (lớp 7/7, Trường THCS Nguyễn Viết Xuân) thích thú nhoẻn cười khi lần đầu góp phần làm nên được ống khói từ gốm sứ.

Em Nguyễn Ngọc Hân trải nghiệm làm gốm sứ - Ảnh: MINH HUỲNH

"Em rất thích nghề gốm nên đăng ký trải nghiệm ngay. Tự tay nhào đất và làm được chiếc ống khói đầu tiên khiến em rất vui. Em thích nhất là nơi đây dạy cho mình sự cần mẫn và kiên trì", em Hân hồ hởi nói.

Theo ông Bùi Văn Giang (các nghệ nhân thường gọi ông bằng cái tên thân mật là chú Tám), chủ Lò lu Đại Hưng, điều khiến ông xúc động không phải là những sản phẩm học sinh làm được, mà là ánh mắt say mê của các em.

"Thấy các cháu đến tìm hiểu lịch sử lò lu Bình Dương, tôi vui lắm. Hy vọng mai này các cháu lớn lên sẽ yêu hơn nghề gốm lâu đời của cha ông và góp phần gìn giữ nghề truyền thống", ông Tám Giang tâm sự.

Từ một bức tranh nhỏ đến tình yêu quê hương

Buổi chiều, sân Trường THCS Nguyễn Văn Cừ trở thành một "chợ quê" thu nhỏ với hàng loạt hoạt động trải nghiệm: vẽ heo đất, trang trí quang gánh, trò chơi dân gian, cuộc thi Rung chuông vàng tìm hiểu về ngành nghề nông thôn, OCOP.

Hào hứng trải nghiệm, em Lâm Bảo Nhi, sinh lớp 6A1 trường THCS Nguyễn Trung Trực cho biết chương trình rất ấn tượng.

"Nhóm em muốn thể hiện tình yêu quê hương qua bức tranh. Ban đầu em nghĩ sẽ rất khó nhưng càng vẽ càng thích. Các hoạt động của chương trình vui nhộn và ý nghĩa", Nhi nói.

Thế hệ trẻ đầy bất ngờ

Đồng hành cùng hàng trăm học sinh dưới tiết trời oi bức ngày hè, ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, cho biết sau ba đợt tổ chức, điều khiến ban tổ chức ấn tượng nhất chính là sự chủ động và hiểu biết của học sinh.

"Qua mỗi đợt tổ chức, chúng tôi càng tin rằng khi được đặt vào môi trường trải nghiệm thực tế, học sinh sẽ tiếp nhận kiến thức một cách tự nhiên và đầy hứng thú. Điều khiến tôi ấn tượng là các em rất năng động, hiểu biết và dành sự quan tâm thật sự đối với các làng nghề cũng như sản phẩm OCOP của địa phương."

Ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát Triển Nông Thôn, Sở Nông Nghiệp và Môi Trường TP.HCM tặng quà lưu niệm cảm ơn sự đón tiếp nồng hậu của ông Tám Giang - Ảnh: MINH HUỲNH

Theo ông Đăng, trước sự hưởng ứng nhiệt tình của học sinh và các trường học, Chi cục Phát triển nông thôn sẽ tiếp tục tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM mở rộng quy mô chương trình trong thời gian tới.

"Chúng tôi sẽ tăng cường triển khai các hoạt động trải nghiệm ngành nghề nông thôn sâu rộng hơn trên địa bàn thành phố.

Đây không chỉ là hoạt động ngoại khóa mà còn góp phần bồi dưỡng tình yêu quê hương, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa và khơi dậy trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với sự phát triển của nông thôn TP.HCM", ông Đăng nhấn mạnh.

Đoàn học sinh chụp ảnh lưu niệm tại điểm tham quan – Ảnh: THẾ KIỆT

Tâm huyết truyền lửa cho thế hệ trẻ

Đứng giữa không gian bảo tàng sơn mài do chính mình gây dựng, Nghệ nhân ưu tú Trương Quan Tịnh, chủ cơ sở Sơn Mài Định Hòa, không giấu được niềm xúc động khi chứng kiến từng tốp học sinh say mê khám phá.

Xuất thân là một giáo viên, ông bén duyên với nghề khi sống giữa những nghệ nhân sơn mài của vùng Định Hòa xưa. Từ niềm yêu thích ban đầu, ông dành cả đời sưu tầm những tuyệt tác sơn mài của các bậc tiền nhân, đặc biệt là các tác phẩm từ thập niên 1930-1940, rồi mở bảo tàng để lưu giữ và giới thiệu đến công chúng.

"Điều làm tôi vui nhất không phải là có thêm nhiều người biết đến bảo tàng, mà là thấy học trò háo hức tìm hiểu nghề truyền thống. Các cháu được tận tay vẽ, được trải nghiệm làng nghề, sẽ hiểu rằng phía sau mỗi tác phẩm là biết bao công sức và tình yêu nghề của người nghệ nhân", ông Tịnh trải lòng.

Hành trình gieo tình yêu làng nghề

Năm 2026, chương trình trải nghiệm ngành nghề nông thôn được tổ chức thành ba đợt liên tiếp.

Đợt đầu đưa học sinh đến các mô hình nông nghiệp, làng nghề và sản phẩm OCOP tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ).

Đợt hai diễn ra tại Củ Chi (cũ), TP.HCM, nơi học sinh trải nghiệm các nghề nông thôn, tham gia hội thi Rung chuông vàng và nhiều hoạt động gắn với sản xuất nông nghiệp xanh.

Đợt ba khép lại tại khu vực Bình Dương (cũ) với hai làng nghề nổi tiếng là Sơn Mài Định Hòa và Lò Lu Đại Hưng.

Ba hành trình, ba vùng đất, nhưng cùng chung một mục tiêu: đưa học sinh rời khỏi lớp học để bước vào không gian của những nghệ nhân, của đất, của gỗ, của sơn, của gốm và của ký ức làng nghề.

Bởi khi được tự tay tạo nên một sản phẩm, lắng nghe những câu chuyện của người giữ nghề và cảm nhận giá trị lao động bằng chính trải nghiệm của mình, bài học về di sản sẽ không còn nằm trên trang sách, mà sẽ ở lại rất lâu trong ký ức của những người trẻ.