Đừng để sự lệch chuẩn thành 'nghề kiếm sống' trên mạng

Các nhân vật phát ngôn lệch chuẩn trên mạng xã hội sa lưới pháp luật. Ảnh: HẢI NGUYỄN

Những cái tên từng nổi đình đám trên mạng xã hội bằng phát ngôn lệch chuẩn, gây sốc đang lần lượt vướng lưới pháp lý, nhưng dường như sự lệch chuẩn vẫn có đất sống khi được nuôi dưỡng như công cụ kiếm tiền trên mạng.

Thời gian gần đây, không khó để bắt gặp những phiên livestream chửi bới, đấu khẩu, khoe tiền, khoe các mối quan hệ hoặc phát ngôn thách thức chuẩn mực.

Điều đáng nói, những nội dung ấy không phải lúc nào cũng bị cộng đồng quay lưng. Trái lại, càng gây tranh cãi, lượng người xem và tương tác đôi khi càng tăng. Đó chính là nghịch lý của “nền kinh tế chú ý”.

Một câu nói tục tĩu hay màn đấu khẩu lệch chuẩn dễ dàng thu hút hàng trăm nghìn lượt xem. Người ta vào xem có nhiều mục đích, như để thỏa mãn sự tò mò, phê phán, “bóc phốt”…, nhưng ít ai lường được là chính mỗi lượt xem, chia sẻ hay bình luận của mình đã trực tiếp giúp nội dung ấy có thêm cơ hội tiếp cận thêm nhiều người.

Khi sự chú ý được chuyển hóa thành lượt theo dõi, quảng cáo, bán hàng hay thu nhập, nhiều người có thể coi việc tạo nội dung lệch chuẩn như một nghề kiếm sống. Cái đáng lo hơn ở đây không chỉ là sự xuất hiện của người tạo nội dung gây sốc, mà là việc sự hiếu kỳ của đám đông đã vô tình tạo ra phần thưởng cho hành vi ấy.

Thực tế rất đáng lo ngại hiện nay là mạng xã hội đang tạo ra một thước đo danh tiếng méo mó: một người được nhiều người biết đến dễ bị đánh đồng với “người có sức ảnh hưởng”; nhiều lượt xem có thể bị xem như bằng chứng của giá trị. Nhưng việc sở hữu hàng triệu lượt theo dõi không và không bao giờ đồng nghĩa với việc được đứng trên pháp luật hay có quyền dẫn dắt tư duy người khác.

Khi lệch chuẩn xuất hiện, lập tức nảy sinh hệ lụy nguy hiểm khó lường từ hiệu ứng "mưa dầm thấm lâu". Những hành vi phản cảm, coi thường chuẩn mực được lặp đi lặp lại mỗi ngày, sẽ dễ tạo ra tâm lý bình thường hóa cái xấu. Khi đó, ranh giới giữa “giải trí” và sự xuống cấp đạo đức dễ lẫn lộn. Điều này sẽ trực tiếp đầu độc thế giới quan của người xem, đặc biệt là giới trẻ.

Pháp luật phải xử lý nghiêm những hành vi vi phạm. Các nền tảng cũng cần có trách nhiệm với môi trường nội dung mà mình tạo ra. Nhưng chế tài chỉ giải quyết một phần của vấn đề nếu người dùng vẫn liên tục trao “phần thưởng” cho nội dung độc hại bằng lượt xem, chia sẻ và tương tác. Mọi công dân phải thượng tôn pháp luật, vì thế người dùng mạng xã hội cần tránh biến sự chú ý thành phần thưởng cho cái xấu.

Việc kiên quyết tẩy chay, ngừng theo dõi, không chia sẻ và không tiếp tay lan truyền chính là cách mỗi công dân số thực hiện trách nhiệm của mình với sự bình yên của quê hương, đất nước. Bởi suy cho cùng, mạng xã hội cũng là tấm gương phản chiếu xã hội. Nếu chúng ta càng tò mò với sự lệch chuẩn, càng hào hứng trước những màn gây sốc, thì những nội dung ấy càng có lý do để tồn tại.

Đừng để sự dung túng và hiếu kỳ của đám đông vô tình nuôi sống cái xấu, biến sự lệch chuẩn thành “nghề kiếm sống” trên mạng. Khi cái xấu bị tước đoạt “oxy” tương tác, sự lệch chuẩn sẽ tự khắc chết yểu. Trả lại sự trong sạch cho không gian mạng, rất cần có sự phối hợp đồng bộ và quyết liệt từ nhiều phía, nhưng trong đó, điều quan trọng là bắt đầu từ chính nút ‘Bỏ qua’ của mỗi chúng ta.