Đòi đủ nợ 1,6 tỉ đồng nhờ tin nhắn Zalo: Phải lưu giữ tin nhắn để làm bằng chứng khi ra tòa

Tin nhắn Zalo, messenger, email là những tài liệu điện tử có giá trị chứng cứ trước tòa, cần biết cách lưu trữ để dùng khi cần.

Tin nhắn zalo, facebook... có thể làm bằng chứng tại tòa. Ảnh: TƯ LIỆU

Một đoạn tin nhắn Zalo cũ giúp một cặp vợ chồng ở Cần Thơ giảm nợ hơn 1 tỉ đồng.

Đoạn tin nhắn Zalo thay đổi kết quả vụ kiện

Theo bản án, bà V. khởi kiện đòi vợ chồng ông N. trả khoản nợ 1,623 tỉ đồng. Phía bị đơn thừa nhận có vay nhưng nói chỉ còn 508 triệu đồng. Tòa sơ thẩm buộc bị đơn trả đủ 1,623 tỉ đồng.

Tại tòa phúc thẩm, bị đơn đưa ra đoạn tin nhắn Zalo ngày 13-9-2023, bà V. viết rõ "Ghi lại 958 triệu, trong đó mượn 508tr, cầm đất 450tr". Hội đồng xét xử phúc thẩm đã cho kiểm tra trực tiếp điện thoại của bị đơn, xác minh số điện thoại đăng ký tài khoản Zalo đúng là của bà V.

Xác định đây chính là tin nhắn "chốt nợ", tòa phúc thẩm sửa án, buộc bị đơn trả 508 triệu đồng như yêu cầu của bị đơn.

Một đoạn tin nhắn ngắn đã làm thay đổi đáng kể kết quả một vụ kiện. Đây không phải là chuyện hiếm trong đời sống tố tụng dân sự hiện nay.

Lâu nay, nhiều người vẫn nghĩ chỉ có "giấy trắng mực đen" có chữ ký, con dấu mới là chứng cứ hợp pháp trước tòa.

Theo khoản 1 Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, "dữ liệu điện tử" là một trong những nguồn của chứng cứ, ngang hàng với lời khai, văn bản, vật chứng.

Điều 95 của bộ luật này khẳng định thông điệp dữ liệu điện tử được thể hiện dưới hình thức trao đổi dữ liệu điện tử, chứng từ điện tử, thư điện tử, điện tín, fax hoặc các hình thức tương tự sẽ được coi là chứng cứ nếu phù hợp với quy định của pháp luật về giao dịch điện tử.

Nói dễ hiểu: tin nhắn Zalo, messenger, SMS, email đều có thể trở thành chứng cứ hợp pháp trước tòa, miễn là chứng minh được ai là người nhắn, nội dung có còn nguyên vẹn hay không, và tin nhắn đó có liên quan trực tiếp đến vụ việc đang tranh chấp.

Vụ án nêu trên cho thấy rất rõ cách tòa án sử dụng loại chứng cứ này. Hội đồng xét xử kiểm tra để xác định tài khoản Zalo đó đăng ký bằng số điện thoại nào, số điện thoại đó có đúng là của người nhắn tin hay không. Đây chính là bước "định danh chủ thể", điều kiện tiên quyết để một tin nhắn được công nhận là chứng cứ.

Lưu tin nhắn đầy đủ, trình bày nguồn gốc rõ ràng

Thực tế, phần lớn các vụ tranh chấp vay mượn dân sự giữa người thân, bạn bè, hàng xóm gần như không có hợp đồng vay chặt chẽ như luật định. Họ vay với nhau bằng miệng, chuyển khoản qua lại, rồi "chốt sổ" bằng vài dòng tin nhắn. Khi có tranh chấp, tin nhắn nhiều khi là chứng cứ duy nhất.

Điều đáng nói là không phải ai cũng biết cách giữ gìn loại chứng cứ này, và cũng không phải lúc nào các tin nhắn này cũng được tòa án sử dụng làm chứng cứ. Có ba khó khăn rất "đời thường" mà người dân gặp phải:

Thứ nhất, tin nhắn rất dễ bị mất khi người dùng đổi điện thoại, cài lại ứng dụng, tài khoản bị khóa, hoặc đơn giản là dọn dẹp bộ nhớ máy.

Thứ hai, việc xác định "ai là người nhắn". Nhiều tài khoản mạng xã hội không đăng ký bằng số điện thoại chính chủ, có người dùng chung điện thoại trong gia đình, có người đổi số nhưng giữ nguyên tên hiển thị…

Nếu bên kia không thừa nhận, việc chứng minh "chính người đó đã nhắn tin này" có thể sẽ phức tạp và mất nhiều thời gian hơn.

Thứ ba, ảnh chụp màn hình tin nhắn, hình thức phổ biến nhất mà người dân mang ra tòa, vốn dĩ rất dễ chỉnh sửa bằng các phần mềm đơn giản. Trong khi đó, pháp luật hiện hành chưa có quy trình giám định kỹ thuật số phổ biến, dễ tiếp cận để tòa án hay các bên có thể trưng cầu khi một bên nghi ngờ chứng cứ đã bị làm giả hoặc cắt ghép.

Từ góc độ thực tiễn xét xử, có một vài lưu ý đơn giản:

Đừng chỉ chụp màn hình rồi xóa đoạn chat gốc mà giữ nguyên trạng cuộc trò chuyện trong máy. Khi cần, tòa án sẽ xác minh, trưng cầu giám định hoặc thừa phát lại có thể lập vi bằng trực tiếp trên thiết bị, giá trị chứng minh sẽ cao hơn ảnh chụp.

Nếu giao dịch có giá trị lớn, nên chủ động xác nhận lại thông tin quan trọng (số tiền, thời hạn, lãi suất nếu có) trong chính đoạn tin nhắn hoặc email, thay vì chỉ trao đổi miệng qua điện thoại.

Khi mang tin nhắn ra làm chứng cứ, nên đi kèm bản trình bày về nguồn gốc: tin nhắn này lấy từ tài khoản nào, số điện thoại nào, thời điểm nào. Đây chính là điều đã giúp bị đơn trong vụ án nói trên thuyết phục được hội đồng xét xử.

Câu chuyện từ vụ án trên là lời nhắc cho tất cả chúng ta, hãy trân trọng và biết cách gìn giữ những dòng tin nhắn tưởng chừng vô tri ấy. Biết đâu, một ngày nào đó, chính chúng lại là thứ duy nhất có thể minh oan hoặc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.