Định hình không gian phát triển mới để Bắc Ninh vươn tầm quốc tế

Tầm nhìn đến năm 2050, Bắc Ninh là thành phố đáng sống, đẳng cấp khu vực châu Á; tầm nhìn đến năm 2075, là đô thị lớn, thịnh vượng, phát triển bền vững với quy mô dân số trên 10 triệu người.

Các đại biểu ấn nút khởi công Dự án xây dựng Cảng Hàng không quốc tế Gia Bình, Bắc Ninh, ngày 19/8/2025. (Ảnh: Thanh Thương/TTXVN)

Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 vừa được tỉnh Bắc Ninh công bố xác định phát triển hệ thống đô thị theo mô hình đa cực, hình thành các cực tăng trưởng gắn với lợi thế của từng khu vực, tạo nền tảng xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Đây là những thành tựu to lớn, mang tính bước ngoặt và bước phát triển thần kỳ mà tỉnh Bắc Ninh đã đạt được trong hành trình kiến tạo, vươn mình trở thành cực tăng trưởng quan trọng của đất nước.

Chuyển đổi mạnh mẽ mô hình phát triển

Nhà ở xã hội tại tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: Danh Lam/TTXVN)

Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh được phê duyệt lần này mang tầm nhìn chiến lược đột phá, chuyển đổi mạnh mẽ mô hình phát triển từ đơn cực sang đa cực, đa trung tâm; từ phát triển công nghiệp gia công lắp ráp sang công nghiệp công nghệ cao, bán dẫn, vi mạch, trí tuệ nhân tạo; từ không gian đô thị dàn trải sang mô hình đô thị xanh, thông minh, đô thị nén gắn với giao thông công cộng TOD và cân bằng sinh thái, bảo tồn các giá trị di sản văn hóa đặc trưng với phát triển kinh tế-xã hội.

Sau sáp nhập, tỉnh Bắc Ninh mới có điều kiện thuận lợi quy hoạch lại không gian phát triển; với diện tích tự nhiên đạt 4.718,6 km², dân số khoảng 3,6 triệu người, trở thành một trong những tỉnh có mật độ dân cư cao, cơ cấu dân số trẻ. (Ảnh: Thanh Thương/TTXVN)

Cấu trúc phát triển của Bắc Ninh được xác lập hết sức bài bản với 3 phân vùng phát triển, 4 hành lang kinh tế chiến lược gắn với 3 đường vành đai Vùng Thủ đô, cùng 6 cụm trung tâm động lực và 12 khu vực đô thị.

Đặc biệt, bản Quy hoạch thể hiện tư duy tổ chức không gian hết sức nhân văn và bền vững lấy 5 dòng sông lịch sử (sông Cầu, sông Đuống, sông Thương, sông Lục Nam, sông Thái Bình) làm trục cảnh quan, không gian sinh thái và động lực phát triển; biến ranh giới tự nhiên thành không gian kết nối văn hóa và đô thị hiện đại.

Hướng dẫn người dân phường Tam Sơn, tỉnh Bắc Ninh thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. (Ảnh: Thái Hùng/TTXVN)

Đồng thời, sự xuất hiện của Cảng hàng không quốc tế Gia Bình (cấp 4F), Khu kinh tế chuyên biệt phía Bắc (Kép-Lạng Giang) và tổ hợp logistics đa phương thức sẽ đưa Bắc Ninh trở thành trung tâm giao thương, logistics hàng không, đường sắt liên vận quốc tế hàng đầu khu vực.

Kế thừa, phát triển các định hướng chiến lược của hai tỉnh Bắc Ninh và Bắc Giang trước sáp nhập còn phù hợp, Bắc Ninh xây dựng 12 đô thị có chức năng tổng hợp theo phân bố không gian.

Phát triển các khu vực đô thị theo mô hình TOD tại các đầu mối giao thông quan trọng; trong đó, Bắc Ninh xác định phát triển cụm đô thị hạt nhân Bắc Giang-Kinh Bắc-Quế Võ trở thành cực tăng trưởng của vùng đô thị Hà Nội, đồng thời là trung tâm hành chính, chính trị, kinh tế của tỉnh, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Kinh Bắc.

Tổ chức không gian phát triển trên cơ sở khai thác hiệu quả cảnh quan ven sông Cầu, sông Thương và dãy núi Nham Biền; hình thành không gian đô thị xanh, thông minh, đa chức năng, hài hòa giữa các giá trị sinh thái, văn hóa, lịch sử và đô thị hiện đại, tạo dựng bản sắc đặc trưng của đô thị Bắc Ninh.

Đặc biệt, phát triển khu vực phía Nam sông Đuống (đô thị Gia Thuận) theo mô hình đô thị hàng không, đô thị đổi mới sáng tạo với hạt nhân là Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và Khu thương mại tự do. Hình thành trung tâm logistics hàng không, công nghiệp công nghệ cao, thương mại và dịch vụ quốc tế.

Năm 2026, Bắc Ninh hoàn thiện, công nhận các đô thị Bắc Giang, Kinh Bắc, Từ Sơn là đô thị loại II. Tỉnh Bắc Ninh đạt tiêu chí đô thị loại I, là thành phố trực thuộc trung ương. Đến năm 2030, Bắc Ninh đặt mục tiêu hoàn thiện, nâng cao các tiêu chí, tiêu chuẩn đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương. Hệ thống đô thị với vùng trung tâm gồm 8 đô thị loại II, gồm: Bắc Giang, Kinh Bắc, Từ Sơn, Tiên Du, Yên Phong, Quế Võ, Gia Thuận và Hiệp Hòa.

Bên cạnh đó, định hướng mở rộng thêm 4 đô thị gồm Tân Yên-Yên Thế, Lạng Giang-Lục Nam, Lục Ngạn và Sơn Động, phấn đấu đáp ứng các tiêu chí đô thị loại II, mở rộng không gian phát triển về phía Bắc, phía Đông và khu vực sinh thái của tỉnh; tiếp tục rà soát, công nhận các đô thị loại III thuộc các xã trong khu vực phát triển đô thị khi bảo đảm các tiêu chí, điều kiện theo quy định nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển; tỷ lệ đô thị hóa tối thiểu đạt khoảng 65%.

Đến năm 2050, tỉnh hoàn thiện hệ thống đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm với 3 phân vùng phát triển, 12 đô thị đạt tiêu chí loại II; cụm đô thị hạt nhân Kinh Bắc, Bắc Giang, Quế Võ và Gia Thuận đạt chuẩn chất lượng cao của thành phố trực thuộc trung ương; tỷ lệ đô thị hóa phấn đấu trên 80%.

Xây dựng Bắc Ninh là thành phố đáng sống, đẳng cấp khu vực châu Á

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn cho biết, Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 không đơn thuần là việc mở rộng không gian đô thị mà là định hình một mô hình phát triển hoàn toàn mới, với tầm nhìn đến năm 2050 - Bắc Ninh là thành phố đáng sống, đẳng cấp khu vực châu Á, tầm nhìn đến năm 2075 - là đô thị lớn, thịnh vượng, phát triển bền vững với quy mô dân số trên 10 triệu người.

Mô hình phát triển mới dựa trên đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có khả năng cạnh tranh quốc tế; phát triển hài hòa giữa đô thị, công nghiệp, dịch vụ và nông thôn; giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường; giữa hiện đại hóa với gìn giữ bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Đây cũng là những định hướng xuyên suốt được xác định trong Quy hoạch chung được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Thời gian tới, Bắc Ninh cam kết sẽ tổ chức thực hiện nghiêm túc, hiệu quả Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh; không ngừng nâng cao chất lượng đô thị, chất lượng quản trị và chất lượng cuộc sống của Nhân dân; xây dựng Bắc Ninh phát triển nhanh, bền vững, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc.

Tỉnh Bắc Ninh tập trung lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện hiệu quả Quy hoạch chung, với ba định hướng chiến lược. Trong đó, tỉnh kiên định phát triển theo quy hoạch, lấy quy hoạch làm nền tảng cho mọi quyết sách phát triển; khẩn trương xây dựng kế hoạch thực hiện Quy hoạch chung; rà soát, hoàn thiện hệ thống quy hoạch đô thị và nông thôn, bảo đảm thống nhất, đồng bộ. Mọi hoạt động đầu tư, phát triển phải tuân thủ quy hoạch, bảo đảm tầm nhìn dài hạn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, đất đai và không gian phát triển.

Cùng với đó, Bắc Ninh huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, tạo động lực phát triển mới. Tỉnh sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng chiến lược; đẩy mạnh liên kết vùng, kết nối chặt chẽ với Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Hưng Yên, Lạng Sơn và các trung tâm kinh tế lớn của cả nước; phát triển hạ tầng số, hạ tầng giao thông, hạ tầng xã hội và hạ tầng môi trường theo hướng hiện đại, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đặc biệt, Bắc Ninh phát triển đô thị phải lấy người dân làm trung tâm, lấy chất lượng sống làm mục tiêu và lấy bản sắc văn hóa làm nền tảng. Mỗi dự án phát triển không chỉ hướng tới hiệu quả kinh tế mà còn phải góp phần tạo dựng môi trường sống văn minh, an toàn, thuận tiện; bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Kinh Bắc, xây dựng một đô thị hiện đại nhưng vẫn gìn giữ được bản sắc riêng.

“Để thực hiện các nhiệm vụ đó, tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số; xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân và doanh nghiệp, trên tinh thần “thành công của doanh nghiệp là thành công của tỉnh””, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn nhấn mạnh.

Ông Trần Xuân Đông, Phó Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh cho biết, để thực hiện mục tiêu, định hướng tại quy hoạch, Sở khẩn trương tham mưu cho tỉnh ban hành các kế hoạch triển khai quy hoạch; đẩy nhanh việc lập các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết; phát triển chương trình phát triển đô thị và các cơ chế quản lý theo đúng định hướng quy hoạch đã được phê duyệt.

Bên cạnh đó, Sở cũng đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng quy hoạch thống nhất, công khai, minh bạch, tạo điều kiện người dân và doanh nghiệp tiếp cận thông tin và tham gia giám sát quá trình thực hiện….

Việc hình thành mạng lưới các đô thị động lực với chức năng phát triển rõ ràng không chỉ tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư mà còn góp phần xây dựng không gian phát triển cân bằng, hiện đại, bền vững.

Đây được xem là một trong những nền tảng quan trọng để Bắc Ninh hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, đồng thời khẳng định vai trò là cực tăng trưởng của vùng Đồng bằng sông Hồng và khu vực phía Bắc trong những năm tới./.