Di sản của cụ Huỳnh Thúc Kháng và những bài học còn nguyên giá trị hôm nay

Ngày 30/9, tại TP. Đà Nẵng, Hội thảo khoa học “Cụ Huỳnh Thúc Kháng - Tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức yêu nước, trọn đời vì Tổ quốc, vì nhân dân” được tổ chức nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876 - 1/10/2026).

Tiếng nói vì dân vẫn vang vọng

Hội thảo do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Ban Tuyên giáo Trung ương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Thành ủy Đà Nẵng tổ chức, nhằm ôn lại cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến của Quyền Chủ tịch nước Huỳnh Thúc Kháng; đồng thời góp phần giáo dục truyền thống, lý tưởng yêu nước, cách mạng cho cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ.

Phát biểu tại hội thảo, ông Trịnh Văn Quyết - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, nhấn mạnh di sản cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại không chỉ thuộc về lịch sử mà còn chứa đựng những bài học sâu sắc đối với hiện tại và tương lai.

Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhấn mạnh, đó là bài học về trí thức chân chính gắn trí tuệ với vận mệnh dân tộc; trí thức chỉ thực sự lớn khi đứng về phía nhân dân. Cùng với đó là bài học về sức mạnh của khối đại đoàn kết, được xây dựng trên nền tảng tin cậy, tôn trọng và đồng thuận vì mục tiêu chung.

Trong bối cảnh Đảng xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục, đào tạo và văn hóa là những lĩnh vực chiến lược, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết khẳng định tinh thần “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh” của cụ Huỳnh Thúc Kháng tiếp tục gợi mở nhiều vấn đề đối với yêu cầu phát triển con người và đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các giá trị được nhấn mạnh từ cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng gồm bản lĩnh, khí phách, sự liêm chính và tinh thần phụng sự của người trí thức; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc; trọng dụng nhân tài, quy tụ trí thức; đặt lợi ích quốc gia - dân tộc và hạnh phúc của nhân dân lên trên hết.

Những bài học này cần được tiếp tục nghiên cứu, đúc kết thành các luận cứ và kiến nghị cụ thể, phục vụ việc hoạch định chính sách về xây dựng đội ngũ trí thức và công tác cán bộ hiện nay.

“150 năm đã trôi qua, nhưng tiếng nói vì dân của cụ Huỳnh Thúc Kháng vẫn vang vọng”, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nói, đồng thời nhấn mạnh việc tôn vinh cụ Huỳnh Thúc Kháng hôm nay là để mỗi cán bộ, đảng viên, trí thức và người Việt Nam soi mình vào tấm gương “không cầu danh vị, không cầu lợi lộc”, từ đó tiếp tục nuôi dưỡng khát vọng học tập, cống hiến, đóng góp trí tuệ và tâm huyết xây dựng quê hương, đất nước.

Bậc nhân sĩ trí thức nhiệt thành vì dân, vì nước

Nằm trong khuôn khổ hội thảo, bộ tem bưu chính “Kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1876 - 2026)” cũng chính thức được công bố. Bộ tem gồm một mẫu tem, lấy chân dung cụ Huỳnh Thúc Kháng trong trang phục áo dài, khăn đóng truyền thống làm hình ảnh trung tâm. Thiết kế sử dụng ngôn ngữ đồ họa, hướng đến sự cân đối giữa tính chân thực lịch sử và đặc trưng mỹ thuật của tem bưu chính.

Ông Phạm Đức Long - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết: Việc phát hành bộ tem trong khuôn khổ hội thảo khoa học sẽ góp phần đưa những giá trị về cuộc đời, sự nghiệp và nhân cách của cụ Huỳnh Thúc Kháng đến gần hơn với công chúng. Từ những tư liệu, nghiên cứu lịch sử đến hình ảnh trên con tem, những giá trị về một nhân cách lớn của dân tộc tiếp tục được lưu giữ và trao truyền tới các thế hệ hôm nay và mai sau.

Cụ Huỳnh Thúc Kháng là một trong những nhân vật tiêu biểu của truyền thống yêu nước Quảng Nam và dân tộc Việt Nam đầu thế kỷ XX. Năm 1900, cụ đỗ đầu khoa thi Hương, năm 1904 đỗ Tiến sĩ. Cùng các chí sĩ Phan Châu Trinh, Trần Quý Cáp, cụ khởi xướng phong trào Duy Tân, với tư tưởng “Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”. Bị thực dân Pháp bắt giam, đày tại Côn Đảo 13 năm (1908-1921), cụ vẫn giữ vững khí tiết và bản lĩnh của một chí sĩ yêu nước.

Sau khi được trả tự do, cụ Huỳnh Thúc Kháng tham gia hoạt động nghị trường, được bầu làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung kỳ năm 1926. Năm 1927, cụ sáng lập báo Tiếng Dân tại Huế, giữ vai trò Chủ nhiệm kiêm Chủ bút trong 16 năm. Tờ báo trở thành diễn đàn truyền bá tư tưởng yêu nước, nâng cao nhận thức chính trị và phản ánh những vấn đề dân sinh, dân quyền.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, dù đã ở tuổi 70, cụ Huỳnh Thúc Kháng vẫn tiếp tục cống hiến cho chính quyền cách mạng. Tháng 3/1946, cụ tham gia Chính phủ Liên hiệp kháng chiến, giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ, góp phần xây dựng nền hành chính của Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Cùng năm, cụ được cử làm Hội trưởng Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt), góp phần tập hợp các nhân sĩ, trí thức và lực lượng yêu nước, củng cố khối đoàn kết trong xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng.

Cuối tháng 5/1946, trước khi sang Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh ủy nhiệm cụ Huỳnh Thúc Kháng giữ cương vị Quyền Chủ tịch nước. Trong thời gian này, cụ cùng Chính phủ điều hành công việc đối nội, đối ngoại, giữ vững hoạt động của bộ máy nhà nước và xử lý những vấn đề phức tạp về an ninh quốc gia theo phương châm “Dĩ bất biến ứng vạn biến”.

Suốt cuộc đời, dù ở bất cứ cương vị nào, cụ Huỳnh Thúc Kháng luôn giữ vững khí tiết, tư duy độc lập, tinh thần tự học và trách nhiệm của người trí thức trước vận mệnh đất nước. Tấm gương của cụ để lại những giá trị về lòng yêu nước, sự liêm chính, tinh thần phụng sự và việc đặt lợi ích dân tộc, nhân dân lên trên hết.

Đọc bài gốc tại đây.