Có phải tháng Giêng không bao giờ nhuận?
Trả lời phóng viên Báo điện tử VTC News, ThS Trần Tiến Bình, nguyên cán bộ Ban Lịch Nhà nước, sau này là Phòng Nghiên cứu lịch, Trung tâm Thông tin Tư liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, tác giả cuốn "Lịch Việt Nam thế kỷ XX-XXI" phủ nhận điều này. Ông cho biết tháng Âm lịch nào trong năm cũng có thể là tháng nhuận. Tuy nhiên, tháng Giêng rất hiếm khi nhuận và điều này dẫn đến ngộ nhận kể trên.
Thực tế, Âm lịch Việt Nam thế kỷ 20 - 21 không thấy tháng Chạp hay tháng Giêng nhuận, vì vậy nhiều người tin rằng tháng Giêng không thể là tháng nhuận. Tuy nhiên, lùi về quá khứ xa hơn, ta sẽ thấy năm Quý Hợi (1803) có nhuận tháng Giêng. Sang thế kỷ 22, hiện tượng nhuận tháng Giêng xuất hiện vào năm Mậu Thân - 2148. Năm đó sẽ có 2 ngày mùng 1 tháng Giêng là Chủ nhật 21/1/2148 và thứ Ba 20/2/2148 Dương lịch.
Tương tự, nhiều người cũng tưởng rằng tháng 11 Âm lịch không thể là tháng nhuận. Thế nhưng lịch năm 2033 sẽ có 2 tháng 11 Âm lịch.
Lý giải về cách tính tháng nhuận, ThS Trần Tiến Bình cho biết, một tháng Âm lịch chính xác có 29,53 ngày, tuy nhiên năm Âm lịch được làm tròn thành 354 ngày, ít hơn một năm Dương lịch 11 ngày, cứ 3 năm lại ít hơn 33 ngày.
Để cân bằng thời gian giữa 2 loại lịch này, các nhà làm lịch tính toán cứ 3 năm Âm lịch phải cho thêm một tháng nhuận. Tuy nhiên, dù có nhuận thì năm Âm lịch vẫn luôn chậm hơn so với năm dương lịch. Để khắc phục tình trạng trên, họ quy ước cứ 19 năm lại có thêm một tháng nhuận. Năm nhuận là năm có 13 tháng Âm lịch nằm giữa 2 ngày Đông chí (khoảng 21/12 Dương lịch, luôn rơi vào tháng 11 Âm lịch).
Dựa vào đâu để xác định tháng nào là tháng nhuận? Các nhà làm lịch tính các điểm Trung khí. Giữa 2 ngày Đông chí có 12 Trung khí là: Đông chí, Đại hàn, Vũ thủy, Xuân phân, Cốc vũ, Tiểu mãn, Hạ chí, Đại thử, Xử thử, Thu phân, Sương giáng và Tiểu tuyết. Các điểm này thường cách nhau khoảng 1 tháng.
Năm nhuận Âm lịch có 13 tháng nhưng số điểm Trung khí luôn luôn chỉ có 12, do đó trong năm nhuận sẽ có tháng không chứa điểm Trung khí nào. Tháng nào không chứa điểm Trung khí chính là tháng nhuận, có tên trùng với tháng Âm lịch trước nó.
Thế nhưng việc tính toán năm nhuận cũng cần quan sát dựa vào thay đổi thực tế. Bởi lẽ, các điểm Sóc (thời điểm không trăng) dùng để xác định ngày mồng 1 Âm lịch và các điểm Trung khí cần phải tính lại thật chính xác, nhiều khi chỉ lệch vài phút đã sang ngày khác và điều này ảnh hưởng đến việc xác định tháng nhuận.
Chẳng hạn theo giờ Việt Nam, điểm Đông chí năm 1984 vào 23 giờ 23 phút ngày 21/12 và theo giờ Trung Quốc là 0 giờ 23 phút ngày 22/12; điểm Xuân phân ở Việt Nam là 23 giờ 14 phút ngày 20/3/1985 và ở Trung Quốc Xuân phân là 0 giờ 14 phút ngày 21/3/1985 (do múi giờ khác nhau, Việt Nam là GMT+7, còn Trung Quốc là GMT+8).
Vì thế mà Âm lịch Trung Quốc có tháng 10 nhuận vào năm 1984, còm Âm lịch Việt Nam lại có tháng 2 nhuận năm 1985; khiến Tết Nguyên đán giữa 2 lịch lệch nhau 1 tháng.
Trở lại vấn đề hiếm khi có nhuận tháng Giêng, ThS Trần Tiến Bình khẳng định đây là do sự vận hành của lịch theo cách tính quy ước chứ không phải ý muốn chủ quan của các nhà làm lịch.
Newtown Legend Đà Nẵng: Tài sản 'blue-chip' tại tọa độ di sản
15:45 01/10/2026Sở hữu vị trí trên trục ven biển Đà Nẵng – Hội An, Newtown Legend hội tụ những yếu tố ngày càng khan hiếm trên thị trường bất động sản thấp tầng: quyền sở hữu lâu dài, cận biển, kề sân gôn quốc tế và kết nối thuận tiện với hệ sinh thái du lịch. Trong bối cảnh quỹ đất giá trị dọc miền di sản ngày càng hữu hạn, dự án được định vị như một tài sản “blue-chip”, hướng tới giá trị khai thác thực và khả năng tích sản bền vững theo thời gian.
Vào 'thùng rác' trên điện thoại vợ, tôi đã hiểu vì sao em thay đổi
15:45 01/10/2026Tôi thấy ảnh vợ chụp khá thân mật với người đàn ông lạ (khoác vai) và ảnh chụp màn hình tin nhắn khá tình cảm, kiểu 'nhớ anh, nhớ em'.
Chí sĩ Huỳnh Thúc Kháng, một đời giữ khí tiết người cầm bút
15:00 01/10/2026Đà Nẵng - Cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại dấu ấn bằng khí tiết người cầm bút, luôn đứng về phía Nhân dân.
Đổi mới tài chính công đoàn, mở thêm kênh vốn an toàn cho người lao động
15:00 01/10/2026Quảng Ninh - Đổi mới tài chính công đoàn phải tạo thêm nguồn lực để chăm lo thường xuyên, trong đó có thể hình thành một kênh vốn an toàn...
Đường nối quốc lộ 1 vào nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp 10 năm dang dở: mong gỡ vướng để sớm hoàn thiện
11:45 01/10/2026Sau 10 năm triển khai dang dở, người dân và địa phương mong dự án đường nối quốc lộ 1 đến nhà lưu niệm Đại tướng Võ Nguyên Giáp sớm được hoàn thiện
Kinh tế Ninh Bình nhiều điểm sáng, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số
16:45 30/09/2026Sản xuất công nghiệp, xuất khẩu, du lịch và thu hút đầu tư đều có những chuyển biến rõ nét, tạo động lực để tỉnh Ninh Bình phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm nay.
Ứng dụng bản đồ Trung Quốc hiển thị 'đường lưỡi bò', xâm phạm chủ quyền Việt Nam
12:45 30/09/2026Thông tin từ Cục An ninh mạng, Bộ Công an, qua quá trình sử dụng, ghi nhận ứng dụng AMap Global hiển thị mặc định trên bản đồ các đoạn đứt khúc bao trọn phần lớn diện tích vùng biển trên Biển Đông. Đây là “đường lưỡi bò” do Trung Quốc đơn phương đưa ra, chồng lấn lên vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam và bao trùm hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam. Nội dung này được hiển thị mặc định khi người dùng cài đặt...
Cựu điều dưỡng Viện Pháp y tâm thần khai nhận tiền giúp bà trùm trốn viện
12:45 30/09/2026Ngày 29/9, TAND Hà Nội tiếp tục thẩm vấn với 65 bị cáo trong vụ án Nhận hối lộ; Đưa hối lộ; Môi giới hối lộ; Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Làm sai lệch hồ sơ vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương và một số đơn vị liên quan tại Hà Nội, Thanh Hóa. Chủ tọa xét hỏi với nhóm điều dưỡng của Viện về những lần nhận tiền và các lợi ích vật chất khác từ bị cáo Nguyễn Thị Mai Anh - bà trùm “chạy bệnh án” tâm thần. Trước...
Di sản của cụ Huỳnh Thúc Kháng và những bài học còn nguyên giá trị hôm nay
11:45 30/09/2026Ngày 30/9, tại TP. Đà Nẵng, Hội thảo khoa học “Cụ Huỳnh Thúc Kháng - Tấm gương cao đẹp của bậc đại trí thức yêu nước, trọn đời vì Tổ quốc, vì nhân dân” được tổ chức nhân kỷ niệm 150 năm Ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng (1/10/1876 - 1/10/2026).
