Chuyển kịch bản ứng phó an ninh phi truyền thống từ 'xây dựng' sang 'vận hành được'

Phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội để hình thành một năng lực chung của quốc gia.

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an, phát biểu. (Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN)

Sáng 28/10, Bộ Công an tổ chức Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm triển khai Nghị quyết số 147/NQ-CP ngày 22/5/2025 của Chính phủ ban hành Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Hội nghị sơ kết 1 năm triển khai Nghị quyết số 147/NQ-CP ngày 22/5/2025 của Chính phủ ban hành chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa An ninh phi truyền thống đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. (Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN)

Dự hội nghị có các Ủy viên Bộ Chính trị: Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; lãnh đạo các bộ, ngành, Báo Nhân dân, Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Viện Hàn Lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Các đại biểu tham dự hội nghị. (Ảnh: Phạm Kiên/TTXVN)

Nâng cao nhận thức về phòng ngừa, ứng phó

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh trong tổng thể tư duy nhận thức về an ninh quốc gia và bảo vệ an ninh quốc gia, Đảng ta đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo các chủ trương, giải pháp phòng ngừa, ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống.

Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng năm 2011 lần đầu tiên chính thức xác định nhiệm vụ chủ động ứng phó với các nguy cơ đe dọa an ninh phi truyền thống và tiếp tục được Đảng ta nhấn mạnh trong các kỳ đại hội tiếp theo.

Nghị quyết số 147 của Chính phủ về chiến lược an ninh phi truyền thống đặt dấu mốc có ý nghĩa lịch sử khi Việt Nam lần đầu tiên ban hành một chiến lược hoàn chỉnh về vấn đề này.

Sau một năm thực hiện Nghị quyết 147 đã đạt được một số kết quả bước đầu quan trọng trong việc thống nhất, nâng cao nhận thức của cả hệ thống chính trị, toàn dân về phòng ngừa, ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống; hoàn thiện hành lang pháp lý, ban hành các kịch bản khung, phương án cụ thể.

Tuy nhiên, kết quả thực hiện nghị quyết mới là bước đầu. Bên cạnh ưu điểm còn nhiều tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc. Trong khi an ninh phi truyền thống xuất hiện những vấn đề mới, đặt ra yêu cầu cao hơn trong phòng ngừa, ứng phó; đòi hỏi thống nhất nhận thức, hành động trong các ban, bộ, ngành Trung ương, địa phương; huy động sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, toàn dân.

Tại hội nghị, các đại biểu trao đổi, thảo luận về công tác triển khai có hiệu quả các quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước, Nghị quyết số 147; chủ động phòng ngừa, ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, bảo vệ an ninh quốc gia, tạo nền tảng phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới.

Các kịch bản ứng phó phải chuyển từ “xây dựng” sang “vận hành được”

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh, triển khai thực hiện Nghị quyết số 147 của Chính phủ về Chiến lược tổng thể quốc gia phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống là nhiệm vụ chiến lược đối với an ninh và phát triển của đất nước, được triển khai trong bối cảnh cả hệ thống chính trị tập trung thực hiện nhiều chủ trương, quyết sách lớn.

Nghị quyết Đại hội XIV và nhiều nghị quyết đặc biệt quan trọng của các Hội nghị Trung ương vừa qua, nhất là Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược An ninh quốc gia đã bổ sung nhiều quan điểm, tư duy mới, đột phá liên quan đến phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống, cần phải khẩn trương quán triệt, cụ thể hoá vào quá trình triển khai Nghị quyết số 147 trong thời gian tới.

Về nhận thức, tư duy, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, sau hội nghị này, các cơ quan phải thống nhất một cách tiếp cận: Phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội để hình thành một năng lực chung của quốc gia. Trong đó, Bộ Công an là Cơ quan Thường trực giúp Chính phủ theo dõi, đôn đốc, tổng hợp và tham mưu triển khai Nghị quyết; các bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ được giao có trách nhiệm tổ chức thực hiện trong lĩnh vực, địa bàn phụ trách.

Lực lượng Công an chủ trì nhận diện những nguy cơ tác động đến an ninh quốc gia, tham mưu xử lý, điều phối những vấn đề liên ngành, liên địa bàn thuộc phạm vi Nghị quyết.

Bộ, ngành được giao quản lý lĩnh vực chủ trì nhận diện, kiểm soát rủi ro, nguy cơ, xây dựng phương án, chuẩn bị lực lượng, nguồn lực và tổ chức ứng phó trong lĩnh vực đó. Mỗi địa phương chủ động đánh giá những nguy cơ đặc thù của địa phương mình, có trách nhiệm chủ trì kiểm soát trong lĩnh vực, địa bàn của mình. Đồng thời phải có cơ chế phối hợp khi nguy cơ, thách thức vượt ra ngoài phạm vi quản lý của ngành, địa phương mình.

Về nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh cần tháo gỡ điểm nghẽn về cơ chế điều hành, phối hợp nhưng không làm phát sinh bộ máy.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan tiếp tục nghiên cứu, rà soát, tham mưu kiện toàn tổ chức phối hợp liên ngành phù hợp làm nhiệm vụ chỉ đạo công tác phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống. Trong đó, cần làm rõ các vấn đề: thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp; cơ chế, phương thức điều hành, chế độ thông tin báo cáo, thẩm quyền huy động nguồn lực trong từng tình huống. Bảo đảm không làm phát sinh tổ chức nhưng phải rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ quy trình.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh các kịch bản ứng phó phải chuyển từ “xây dựng” sang “vận hành được;” đề nghị các Bộ: Quốc phòng, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Y tế, Du lịch, Khoa học Công nghệ và các bộ, ngành, địa phương khẩn trương hoàn thành các kịch bản khung còn thiếu. Kịch bản phải trả lời được những câu hỏi rất cụ thể: dấu hiệu nào thì kích hoạt; ai quyết định; ai chỉ huy; lực lượng nào tham gia; phối hợp giữa các ngành, địa phương như thế nào; nguồn lực ở đâu; thông tin được chia sẻ ra sao; khi tình huống chuyển cấp độ thì xử lý thế nào. Lưu ý: không chạy theo tiến độ mà làm hình thức. Sau khi hoàn thành phải tổ chức tập huấn, diễn tập phù hợp. Những vấn đề phát hiện, phát sinh qua diễn tập phải được rút kinh nghiệm, cập nhật, điều chỉnh ngay vào kịch bản để bảo đảm vận hành có hiệu quả.

Bộ Công an phối hợp rà soát để các kịch bản chuyên ngành bảo đảm sự liên thông, không chồng chéo và phù hợp với cơ chế ứng phó hiện hành.

Về tạo chuyển biến thực chất về năng lực dự báo, cảnh báo sớm, Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ Công an tiếp tục chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan, địa phương nghiên cứu tham mưu, xây dựng, hoàn thiện Đề án xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về an ninh phi truyền thống, trong đó nghiên cứu, làm rõ tiêu chí xác định các đe dọa an ninh phi truyền thống, chỉ tiêu đối với từng lĩnh vực để thống nhất được cấu trúc dữ liệu, tiêu chuẩn kết nối, cơ chế chia sẻ, trách nhiệm cập nhật, quyền khai thác, trách nhiệm tham mưu, xử lý khi có cảnh báo về nguy cơ và yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh dữ liệu.

Phải tận dụng tối đa hạ tầng, hệ thống dữ liệu hiện có của các bộ, ngành, địa phương để liên thông, đồng bộ, bảo đảm chất lượng và khả năng sử dụng lâu dài, không vì chạy theo thời hạn mà làm một hệ thống khó vận hành sau này.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cũng nhấn mạnh các nhiệm vụ, yêu cầu về rà soát pháp luật để xử lý những khoảng trống và chồng chéo; rà soát lại toàn bộ nhiệm vụ trong Kế hoạch triển khai, bảo đảm thực chất và khả thi; tập trung nguồn lực có trọng tâm, không dàn trải; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống.../.