Chăn nuôi tuần hoàn tại TP.HCM: Giải pháp giảm ô nhiễm

Ngày 30-9, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM tổ chức hội thảo phát triển chăn nuôi tuần hoàn tại TP.HCM năm 2026.

Ông Hồ Trúc Thanh - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM - phát biểu - Ảnh: NGỌC KHẢI

Phát biểu tại hội thảo, ông Hồ Trúc Thanh - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM - cho biết theo số liệu tổng hợp, hiện nay thành phố có khoảng 42.000 cơ sở chăn nuôi với tổng đàn vật nuôi hơn 22,5 triệu con.

Quy mô này cho thấy vai trò của ngành chăn nuôi, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức tổ chức sản xuất, quản lý chất thải và sử dụng hiệu quả các phụ phẩm phát sinh trong quá trình chăn nuôi.

Trong bối cảnh đó, kinh tế tuần hoàn là bước tiếp cận cần được thúc đẩy. Chất thải và phụ phẩm không chỉ được xem là vấn đề cần xử lý, mà còn trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào cho hoạt động sản xuất nếu được phân loại, thu gom, xử lý đúng quy trình và đảm bảo yêu cầu môi trường.

Việc kết nối chăn nuôi với trồng trọt, thủy sản và các khâu chế biến, tiêu thụ có thể góp phần giảm lãng phí tài nguyên, giảm chi phí sản xuất, hình thành các chuỗi giá trị bền vững hơn.

Theo ông Hồ Trúc Thanh, thành phố đã ban hành quyết định số 2148 ngày 15-10-2025 về kế hoạch phát triển nông nghiệp tuần hoàn trong lĩnh vực chăn nuôi đến năm 2030. Trên cơ sở định hướng này, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã phối hợp với các địa phương và cơ quan, đơn vị liên quan triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy phát triển chăn nuôi tuần hoàn.

Kết quả bước đầu đã ghi nhận được 7 cơ sở chăn nuôi áp dụng thành công mô hình sản xuất chăn nuôi tuần hoàn. Đây là bước đầu đáng khích lệ, song cũng cho thấy dư địa để tiếp tục hoàn thiện mô hình và mở rộng áp dụng còn rất lớn.

Qua thực tiễn triển khai vẫn còn nhiều khó khăn: nhiều cơ sở chăn nuôi quy mô nhỏ thiếu vốn đầu tư, hạn chế về mặt bằng, nhân lực và khả năng tiếp cận công nghệ; một số giải pháp đòi hỏi chi phí vận hành, bảo trì hoặc quy mô đầu vào ổn định mới phát huy hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc kết nối giữa cơ sở chăn nuôi với đơn vị thu gom, xử lý phụ phẩm, cơ sở trồng trọt và thị trường tiêu thụ ở một số nơi chưa chặt chẽ. Vì vậy, giải pháp cần phù hợp với điều kiện thực tế, hiệu quả rõ ràng và có cơ chế phối hợp để người chăn nuôi có thể tham gia lâu dài.

Ông Hồ Trúc Thanh cho rằng phát triển chăn nuôi tuần hoàn không chỉ là lựa chọn một công nghệ xử lý chất thải, mà cần được nhìn nhận như một quá trình tổ chức lại sản xuất, liên kết các chủ thể trong chuỗi giá trị và thay đổi cách sử dụng tài nguyên. Công nghệ phải đi cùng với phương án tài chính, thị trường đầu ra, hướng dẫn kỹ thuật, giám sát môi trường và trách nhiệm của từng bên tham gia.

"Hội thảo là dịp để các nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và người chăn nuôi cùng trao đổi kinh nghiệm, nhận diện những vấn đề còn tồn tại, đề xuất giải pháp để triển khai trên địa bàn thành phố", ông Hồ Trúc Thanh nói.

Ông Lê Việt Bảo - Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM - trình bày báo cáo tại hội thảo - Ảnh: NGỌC KHẢI

Ông Lê Việt Bảo - Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP.HCM - cho biết sau khi sáp nhập, dư địa chăn nuôi của TP.HCM rất lớn. Tổng đàn hiện nay gồm hơn 1,3 triệu con heo; khoảng hơn 100.000 con trâu, bò; khoảng 40.000 con dê, cừu; hơn 21 triệu con gia cầm. Quy mô trang trại còn tương đối ít, trong khi quy mô nông hộ vẫn chiếm tỉ lệ cao. Đây là thách thức lớn trong kiểm soát môi trường chăn nuôi.

Trong lĩnh vực chăn nuôi, ước tính chất thải rắn khoảng 2,7 - 3,25 triệu tấn/năm, nước thải khoảng 1,3 - 2,6 triệu m³/năm. Điều này gây ô nhiễm trực tiếp đến đất, nước và không khí, đặt ra vấn đề nếu không kiểm soát tốt tại cơ sở chăn nuôi sẽ gây tình trạng lây lan mầm bệnh ra môi trường cũng như lãng phí sử dụng nguồn chất thải hữu cơ.

Theo ông Lê Việt Bảo, TP.HCM đặt ra mục tiêu đến năm 2030, trên 60% cơ sở quy mô nông hộ và 100% cơ sở quy mô trang trại áp dụng công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi và tái sử dụng. Trên 90% trang trại quy mô lớn áp dụng quy chuẩn Việt Nam về nước thải. Phấn đấu 100% cán bộ kỹ thuật được tập huấn về quy trình xử lý, tái chế chất thải, phụ phẩm để phát triển chăn nuôi. Ít nhất 70% người chăn nuôi được tập huấn về công nghệ xử lý chất thải và tái sử dụng phụ phẩm trong nông nghiệp.

Để triển khai thực hiện mục tiêu trên, 7 nhóm giải pháp được đề ra, trong đó: Tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chăn nuôi tuần hoàn; Nâng cao năng lực, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để phát triển chăn nuôi tuần hoàn; Thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, phát triển ứng dụng khoa học và công nghề, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, quy trình sản xuất tiên tiến phục vụ chăn nuôi tuần hoàn; Tăng cường hợp tác quốc tế trong chăn nuôi tuần hoàn…