Cấu kết sản xuất bài báo khoa học quốc tế: Ngăn chặn cách nào?

09:30 11/07/2024

Xung quanh tuyến bài 'Cấu kết sản xuất bài báo khoa học quốc tế' trên Tuổi Trẻ ngày 9 và 10-7, các chuyên gia cho rằng có nhiều vấn đề được đặt ra.

Cấu kết sản xuất bài báo khoa học quốc tế: Ngăn chặn cách nào?- Ảnh 1.

GS.TS Võ Văn Sen - nguyên hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM) - cho rằng trong công bố bài báo khoa học có nhiều hành vi khá nhạy cảm nhưng nằm ngoài các quy định của pháp luật hay hành chính.

Từ chối các bài báo khoa học, nhà khoa học không uy tín cũng là cách trường đại học, tổ chức khoa học và các nhà xuất bản bảo vệ uy tín của mình.
GS.TS Võ Văn Sen (nguyên hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn - ĐH Quốc gia TP.HCM)

Đặt dấu hỏi với số lượng bất thường

Chẳng hạn, việc hai nhà khoa học đứng tên chung với nhau nhiều một cách bất thường, hay một nhà khoa học xuất hiện trên rất nhiều mảng đề tài, lĩnh vực nghiên cứu. Ngay cả những hành vi như mời một người không có đóng góp gì cùng đứng tên trên bài báo khoa học cũng là quyền cá nhân của tác giả.

Theo GS.TS Võ Văn Sen, nhìn chung hiện không thể cấm những hành vi này, tuy nhiên có thể áp dụng một bộ lọc là đánh giá mức độ uy tín. Ông Sen giải thích với những người xuất hiện nhiều bất thường về cả số lượng lẫn lĩnh vực, các nhà xuất bản uy tín có thể đặt dấu hỏi hoặc thậm chí từ chối nhận bài, hợp tác.

  • Cấu kết sản xuất bài báo khoa học quốc tế: Tự phản biện và duyệt bài cho nhau

  • Cấu kết sản xuất bài báo khoa học quốc tế: Dữ liệu bất thường vẫn được công bố

Tương tự, trường đại học nếu biết một nhà khoa học nằm trong một "đường dây" xuất bản bài báo, dù về mặt luật pháp có thể không sai nhưng trường có thể đánh giá thấp uy tín của họ. Từ đó, họ sẽ không được mời vào các hội thảo khoa học, tham gia nghiên cứu hay giảng dạy.

"Những vấn đề có phần tế nhị trong việc công bố các nghiên cứu khoa học trước mắt sẽ không thể được giải quyết bằng pháp luật. Biện pháp khả thi nhất là đánh giá uy tín của những nhà khoa học từ các trường đại học, tổ chức khoa học hay các nhà xuất bản.

Từ chối các bài báo khoa học, nhà khoa học không uy tín cũng là cách trường đại học, tổ chức khoa học và các nhà xuất bản bảo vệ uy tín của mình", ông Sen nói.

Cấu kết sản xuất bài báo khoa học quốc tế: Ngăn chặn cách nào?- Ảnh 2.

Tạp chí uy tín chọn phản biện rất khắt khe

GS.TS Ngô Quốc Hưng - phó viện trưởng Viện kỹ thuật, Trường đại học Công nghệ TP.HCM - cho rằng một trong những điều đáng nói ở đây là quy trình xét duyệt bài báo khoa học trên Frontiers in Energy Research tương đối lỏng lẻo.

Theo ông Hưng, dù tác giả có thể đề xuất người phản biện đánh giá bản thảo, tuy nhiên quyết định lựa chọn cuối cùng vẫn thuộc về phía nhà xuất bản. Để những người từng có mối quan hệ lợi ích với nhau vào vai trò phản biện, sau đó cho xuất bản bài báo khoa học rồi lại gỡ bỏ vì phát hiện dấu hiệu mâu thuẫn lợi ích, cho thấy nhà xuất bản làm việc có phần thiếu chuyên nghiệp.

Theo GS.TS Ngô Quốc Hưng, các tạp chí uy tín đều lựa chọn người phản biện rất khắt khe. Những người từng cộng tác hoặc từng đứng tên chung trên các bài báo khoa học trước đó sẽ không được là người phản biện của nhau.

Một số nhà xuất bản uy tín cũng không cho phép những người có cùng quốc tịch với tác giả vào các vị trí phản biện hay biên tập. Nhiều tạp chí không công khai danh tính của người phản biện để đảm bảo tính khách quan.

Một tiến sĩ người Việt đang công tác tại ĐH Melbourne (Úc) cho rằng nên có những đánh giá để xem các bài báo xuất hiện trên những tạp chí "săn mồi" có chất lượng ra sao, đặc biệt khi các bài báo ấy là một phần kết quả nghiên cứu được trường đại học hay nhà nước chi trả kinh phí.

"Điều quan trọng nhất mà nhiều người quan tâm là chất lượng của các nghiên cứu. Nếu một nghiên cứu tốn quá nhiều rồi sau cùng chỉ để đăng tải các tạp chí kém chất lượng là khó chấp nhận" - vị này nói.

Hơn 10.000 bài báo khoa học bị rút hoặc hủy bỏ trong 1 năm

Năm 2023, Nhà xuất bản Frontiers đã phải rút lại 38 bài báo liên quan đến hành vi "mua bán quyền tác giả", trong đó nơi các tác giả bán quyền đồng tác giả cho những người không thực sự tham gia vào nghiên cứu. Vụ bê bối này buộc Frontiers phải cập nhật các chính sách về việc thay đổi danh sách tác giả sau khi bài báo đã được chấp nhận.

Năm 2023 cũng ghi nhận kỷ lục mới trong ngành xuất bản khoa học. Theo Nature, hơn 10.000 bài báo bị các nhà xuất bản trên thế giới rút lại hoặc hủy bỏ chỉ trong một năm, do sự gia tăng của các hành vi gian lận như mua bán quyền tác giả.

Saudi Arabia, Pakistan, Nga và Trung Quốc có tỉ lệ bài báo khoa học bị rút lại cao nhất trong 20 năm trở lại đây.

Có thể bạn quan tâm
Tây Nam Cực tan chảy, thành phố nào ở Việt Nam có thể bị nhấn chìm?

Tây Nam Cực tan chảy, thành phố nào ở Việt Nam có thể bị nhấn chìm?

08:40 11/04/2024

Băng tan ở Tây Nam Cực sẽ giải phóng lượng nước lớn, nâng mực nước biển trung bình toàn cầu lên khoảng 16 ft, đủ để một số thành phố trên khắp thế giới biến mất hoàn toàn.

Diễn đàn hợp tác truyền thông Đối tác Asean 2023: Sáng tạo, chung tay, tương lai

Diễn đàn hợp tác truyền thông Đối tác Asean 2023: Sáng tạo, chung tay, tương lai

19:10 08/06/2023

Tiếp bước những thành công đã đạt được của những năm trước, năm nay, Diễn đàn hợp tác truyền thông 'Đối tác Asean' 2023 do Đài Phát thanh - Truyền hình Trung ương Trung Quốc và Chính quyền Nhân dân Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây đồng tổ chức được tổ chức tại Nam Ninh, Quảng Tây, Trung Quốc. Diễn đàn lần này có sự quy tụ của hơn 200 chuyên gia truyền thông đại diện các tổ chức quốc tế, chuyên gia, học giả Trung Quốc và các nước Asean. Ông...

Bắc Kạn tổ chức tập huấn phổ biến kiến thức nâng cao kỹ năng số cho người dân

Bắc Kạn tổ chức tập huấn phổ biến kiến thức nâng cao kỹ năng số cho người dân

11:50 27/10/2023

Từ ngày 16-18/10/2023, Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Bắc Kạn phối hợp Hiệp hội doanh nghiệp tỉnh, UBND các huyện Chợ Đồn, Chợ Mới và Ngân Sơn tổ chức 3 lớp tập huấn phổ biến kiến thức nâng cao kỹ năng số và năng lực tiếp cận thông tin cho người dân nông thôn năm 2023 cho các Chủ thể OCOP, doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh trên địa bàn 3 huyện nói trên. Mục tiêu của lớp tập huấn là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong sản xuất, kinh...

Quy trình đăng kiểm xe ôtô mới nhất

Quy trình đăng kiểm xe ôtô mới nhất

06:20 09/07/2024

Việc kiểm định xe ô tô tại các trung tâm đăng kiểm sẽ được thực hiện các bước theo đúng quy định.

Ngôi mộ thời La Mã chứa xác con gái ôm mẹ

Ngôi mộ thời La Mã chứa xác con gái ôm mẹ

14:20 11/05/2024

Kết quả phân tích một ngôi mộ kép ở Áo hé lộ hai bộ hài cốt không phải vợ chồng mà là cặp mẹ con sống dưới thời La Mã.

Hòn đảo chứa đầy rắn hổ lục kịch độc

Hòn đảo chứa đầy rắn hổ lục kịch độc

08:10 19/05/2024

Đảo Rắn là nơi duy nhất trên Trái Đất có thể tìm thấy rắn hổ lục đầu vàng cực kỳ nguy cấp với số lượng lên tới hàng nghìn con.

Ngư dân Quảng Nam thả rùa quý hiếm 200kg về biển

Ngư dân Quảng Nam thả rùa quý hiếm 200kg về biển

14:10 19/07/2024

Trong lúc đánh bắt trên biển, ngư dân ở Quảng Nam phát hiện cá thể rùa da quý hiếm dài 1,6 mét, nặng khoảng 200kg bị mắc lưới nên đã thả về đại dương

Phát hiện gạch cổ quý hiếm hơn 600 năm trong ngôi đền Vua Hồ

Phát hiện gạch cổ quý hiếm hơn 600 năm trong ngôi đền Vua Hồ

10:50 10/11/2023

Trong quá trình đào móng trùng tu đền Vua Hồ thờ trạng nguyên Hồ Hưng Dật (huyện Quỳnh Lưu, Nghệ An), người dân phát hiện nhiều viên gạch, ngói, đá thềm, đầu rồng cổ quý hiếm.

Thái Lan kiên quyết đòi lại voi tặng Sri Lanka 22 năm trước

Thái Lan kiên quyết đòi lại voi tặng Sri Lanka 22 năm trước

06:00 03/07/2023

Ngày 2-7, Thái Lan đã đưa về nước con voi mà họ tặng cho Sri Lanka 22 năm trước, sau khi có những cáo buộc nó bị ngược đãi.

Co loi xay ra
Co loi xay ra