Cán bộ dám làm và những chiếc cầu độc mộc

Cựu Giám đốc CDC Bình Dương Nguyễn Thành Danh được cho là cán bộ "dám làm" và được miễn trách nhiệm hình sự trong vụ Việt Á vì không vụ lợi . Ảnh: N.Anh

Đó không chỉ là một chỉ đạo mà là một liều thuốc đã được bắt mạch kê đơn, để tiêu đi những e dè vẫn len lỏi trong hệ thống cán bộ.

Người ta nói, ai đi qua cầu độc mộc sẽ cần đôi chân vững chãi và trái tim quả cảm, bởi chỉ một bước chệch, bên dưới là vực sâu. Nhưng nếu không ai dám đi qua, đích đến mãi xa vạn dặm.

Câu chuyện của cựu Giám đốc CDC Bình Dương Nguyễn Thành Danh là bước đi gần giống như vậy.

Một người buộc phải đưa ra quyết định trong giai đoạn dịch bệnh gấp gáp căng thẳng, không tư lợi. Dù ông Danh phải đối mặt với vòng lao lý, nhưng không có bản án nào được tuyên, ông Danh đã được miễn trách nhiệm hình sự.

Nhiều năm qua, cụm từ “bệnh sợ trách nhiệm” xuất hiện ngày càng nhiều. Đó là hệ quả của một môi trường nặng về truy cứu, nhẹ về xem xét căn nguyên để bảo vệ người dám làm, dám thực hiện tư duy đổi mới.

Người cán bộ sẽ không dám bước đi trên chiếc cầu độc mộc, nếu không có một cơ chế minh bạch, cho phép "thử nghiệm" những ý tưởng mới mẻ, miễn rằng điều đó thực sự "chí công vô tư", vì nước, vì dân, vì lợi ích chung của tập thể.

Thực tế những năm qua, hàng trăm nghìn tỉ đồng vốn đầu tư công tồn đọng không thể giải ngân. Đất nước có nguồn lực tài chính trong tay nhưng chưa thể sử dụng hiệu quả, một phần do những rào cản hành chính và cả do nỗi sợ trách nhiệm của cán bộ.

Lực cản phát triển nằm ở đó.

Hàn Quốc cũng từng đối mặt với tình trạng tương tự.

Để khắc phục, năm 2019, nước này ban hành chính sách "Hành chính chủ động", theo đó, cán bộ thực thi nhiệm vụ vì lợi ích chung sẽ được miễn trách nhiệm hoặc không bị kỷ luật nếu xảy ra hậu quả ngoài ý muốn. Ngược lại, những ai trì trệ, né tránh sẽ bị xử lý. Chính sách này tạo ra "vùng an toàn pháp lý", giúp công chức yên tâm đổi mới. Hơn thế, Hàn Quốc còn có giải thưởng và cơ chế thăng tiến đặc biệt cho những cán bộ có sáng kiến xuất sắc, biến "dám nghĩ, dám làm" thành một giá trị được bảo vệ và tôn vinh.

Việt Nam cần có những quy định cụ thể, minh bạch và đủ mạnh, giống như một lá chắn pháp lý vững chắc bảo vệ người thực thi công vụ như thế.

Sự sai sót trong đổi mới nếu có, cần được đánh giá trên động cơ và hậu quả thực tế, thay vì định kiến, mặc định thất bại là sai phạm. Cần những quy định rạch ròi để phân biệt giữa sai lầm trong sáng và sai phạm vụ lợi. Và ngay lúc này, rất cần chính sách ấy sớm được ban hành.

Cán bộ giỏi không ngại bước lên những cây cầu độc mộc. Nhưng họ chỉ có thể dấn bước nếu biết rằng nhỡ "trượt chân" cũng không rơi vào vực thẳm trách nhiệm - mà là một nền tư pháp đủ thấu tình, đạt lý để giữ họ vững vàng.