Bệnh dại tăng ở TP HCM, 5 ca tử vong trong 6 tháng

TP HCM ghi nhận 5 ca tử vong vì bệnh dại trong 6 tháng đầu năm, bằng con số cả năm 2025, tất cả đều không tiêm vaccine và huyết thanh kháng dại khi bị chó mèo cắn.

Đại diện Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP HCM (HCDC) ngày 21/7 cho biết ba ca tử vong ngụ tại xã Long Hải, một ở Củ Chi và một ở Hòa Hiệp. Điều tra dịch tễ cho thấy ngoài việc họ không tiêm vaccine hay huyết thanh phòng dại, một số người đã xử trí vết thương không đúng cách như tự lấy nọc, bôi dầu gió hoặc đắp thuốc nam nên bỏ lỡ cơ hội phòng bệnh.

Điển hình, một người đàn ông 63 tuổi ở xã Long Hải sau khi bị chó cắn đã tìm người "lấy nọc" - một phương pháp dân gian được cho là "nhiều người không mắc bệnh dại". Vài tuần sau, vết thương đau nhức, ông xuất hiện các triệu chứng bệnh dại, tử vong chỉ khoảng 12 giờ sau nhập viện.

Không chỉ TP HCM, bệnh dại đang có xu hướng gia tăng tại nhiều tỉnh, thành phía Nam. Viện Pasteur TP HCM ghi nhận trước năm 2017, mỗi năm khu vực ghi nhận dưới 10 ca tử vong do bệnh dại. Từ năm 2018 đến khoảng năm 2023, con số tăng lên khoảng 20 ca mỗi năm. Riêng 6 tháng đầu năm nay, phía Nam ghi nhận gần 20 ca tử vong bao gồm 5 ca ở TP HCM, tương đương hơn một nửa tổng số ca của cả năm trước.

ThS.BS Lương Chấn Quang, Trưởng khoa Kiểm soát và Phòng ngừa Bệnh tật, Viện Pasteur TP HCM, nhận định số ca tử vong tăng do virus dại lưu hành rộng hơn trong quần thể chó, mèo ở phía Nam, số ổ dại trên động vật liên tục tăng trong khi nhiều người chủ quan, không tiêm vaccine sau khi bị con vật cắn hoặc cào.

"Nguồn lây trong cộng đồng chưa được kiểm soát tốt", BS Quang nói. Tình trạng chó, mèo thả rông, không được tiêm phòng đầy đủ vẫn phổ biến, làm tăng nguy cơ người bị cắn hoặc cào. Hoạt động mua bán, vận chuyển chó, mèo góp phần làm virus tiếp tục lưu hành trong cộng đồng. Nhiều người chủ quan khi bị chó, mèo nuôi trong nhà cắn hoặc cào, chỉ theo dõi con vật thay vì tiêm vaccine phòng bệnh. Trên thực tế, ngay cả vết cào nhỏ hoặc nước bọt liếm vào vùng da trầy xước cũng có thể truyền virus dại.

Chó không rọ mõm trên đường phố Hà Nội, tháng 6/2026. Ảnh: Hoàng Giang

Người mắc bệnh dại khi phát bệnh 100% tử vong. Bệnh có thể phòng ngừa nếu xử trí đúng và tiêm vaccine kịp thời sau phơi nhiễm. Bác sĩ khuyến cáo tuyệt đối không tự lấy nọc, bôi dầu gió, đắp lá hoặc áp dụng các mẹo dân gian lên vết cắn, vết cào của chó, mèo.

Ngay sau khi bị động vật cắn hoặc cào, cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút. Sau đó, sát khuẩn bằng cồn 45-70% hoặc dung dịch povidone-iodine và đến cơ sở y tế sớm để được đánh giá nguy cơ, chỉ định tiêm vaccine và huyết thanh kháng dại nếu cần.

Virus dại lây chủ yếu qua nước bọt của động vật mắc bệnh xâm nhập vào cơ thể qua vết cắn, vết cào hoặc vùng da, niêm mạc bị tổn thương. Khi bệnh khởi phát, người bệnh thường sốt, mệt mỏi, tê hoặc ngứa tại vị trí vết cắn, sau đó xuất hiện tình trạng sợ nước, sợ gió, co thắt họng, rối loạn thần kinh và nhanh chóng tử vong.

Lê Phương