ASEAN có đủ điều kiện trở thành khu vực tiên phong về ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu tại Phiên khai mạc Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 với chủ đề "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số". Ảnh: VGP

Diễn đàn Pháp luật ASEAN năm 2026 diễn ra trong từ ngày 18-19.8, tại Hà Nội, với chủ đề "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác xây dựng và thi hành pháp luật trong kỷ nguyên số".

Phát biểu tại lễ khai mạc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho rằng, sự hiện diện của các đại biểu là minh chứng cho lòng tin và tinh thần đoàn kết nhằm hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN đến năm 2045.

Theo Phó Thủ tướng, thế giới đang trải qua giai đoạn chuyển đổi mang tính bước ngoặt. "Trước bối cảnh đó, chúng ta đang phải đối mặt với một nghịch lý lớn của thời đại: đó là rủi ro gia tăng hơn, nhưng dư địa bứt phá cũng mở rộng hơn", Phó Thủ tướng nhận định.

Từ đó, Phó Thủ tướng nêu ba câu hỏi lớn đặt ra cho hệ thống pháp luật mỗi quốc gia và hệ thống pháp luật quốc tế: pháp luật điều chỉnh AI thế nào để vừa bảo vệ quyền con người vừa không cản trở đổi mới sáng tạo; AI hỗ trợ ra sao để nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; AI mang lại lợi ích gì cho người dân, doanh nghiệp và xã hội, có giúp giảm thời gian, chi phí tuân thủ và nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật hay không.

"Đây là lĩnh vực không quốc gia nào có thể đi một mình, mà phải đi cùng nhau", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Với Việt Nam, thể chế cùng hạ tầng và nguồn nhân lực là 3 đột phá chiến lược, vừa kiến tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, vừa tạo khuôn khổ pháp lý bảo vệ con người, lợi ích quốc gia và lợi ích xã hội.

Phó Thủ tướng cũng chia sẻ 3 nguyên tắc lớn. Thứ nhất, dữ liệu phải là nền tảng mở - không có dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất, dùng chung" thì không thể ứng dụng AI hiệu quả.

Thứ hai, AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế quyền quyết định và trách nhiệm của con người, do đó cần phân loại rủi ro theo từng phương thức ứng dụng, trong đó hỗ trợ soạn thảo, thẩm định, đánh giá tác động chính sách phải được kiểm soát ở mức cao nhất.

Nguyên tắc thứ ba là nhận diện, phòng ngừa rủi ro và điều hướng chính sách từ sớm, từ xa, bởi dữ liệu đầu vào sai lệch sẽ ảnh hưởng tới chất lượng vận hành của cả hệ thống.

"Bước sang năm thứ hai của hành trình triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN đến năm 2045, tôi cho rằng, ASEAN có đủ điều kiện để trở thành khu vực tiên phong của thế giới về ứng dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm trong lĩnh vực pháp luật và tư pháp", Phó Thủ tướng chia sẻ.

Bốn định hướng hợp tác được nêu gồm: phát triển bộ nguyên tắc chung về ứng dụng AI trong xây dựng và thi hành pháp luật trên cơ sở Hướng dẫn của ASEAN về quản trị và đạo đức AI; chia sẻ tiêu chuẩn, quy chuẩn dữ liệu pháp luật và kinh nghiệm số hóa, tiến tới tra cứu, đối chiếu pháp luật giữa các nước thuận lợi hơn; hợp tác phát triển nguồn nhân lực vừa am hiểu pháp luật vừa nắm vững công nghệ, hỗ trợ hạ tầng dữ liệu và chuyển giao công nghệ cho thành viên còn khó khăn; duy trì các cơ chế đối thoại và kết nối mạng lưới chuyên gia, phát huy hiệu quả Nhóm làm việc về quản trị AI trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng số ASEAN và Mạng lưới An toàn AI ASEAN.

"Việt Nam cam kết sẽ tiếp tục là thành viên có trách nhiệm; tích cực, chủ động ủng hộ các sáng kiến hợp tác khu vực và quốc tế", Phó Thủ tướng khẳng định, đồng thời đề nghị Bộ Tư pháp nghiên cứu đầy đủ các ý kiến tại Diễn đàn để phối hợp cụ thể hóa những định hướng nêu trên.