Án mạng bế tắc 38 năm được phá nhờ con mắt tinh tường của thám tử

Khi xem lại ảnh hiện trường vụ án cũ, thám tử phát hiện một chi tiết nhỏ đã bị bỏ qua, giúp tìm ra hung thủ sát hại thiếu nữ Janie Landers từ năm 1979.

Ngày 9/3/1979, Janie Landers, 18 tuổi, lặng lẽ rời khỏi Trung tâm đào tạo Fairview ở thành phố Salem, bang Oregon. Fairview là cơ sở nội trú dành cho người khuyết tật phát triển và gặp các vấn đề sức khỏe tâm thần.

Các cuộc điều tra sau này cho thấy cư dân tại Fairview bị đối xử hà khắc, thậm chí bị ngược đãi. Do đó, việc cư dân bỏ trốn khỏi cơ sở này không phải hiếm gặp.

Janie chỉ cao 1,55 m, nặng 47 kg và có trí tuệ tương đương đứa trẻ 8 tuổi.

Ngày hôm đó, cảnh sát nhận được cuộc gọi về vụ "bỏ đi" của Janie. Theo chị gái Joyce Caldwell, Janie từng bỏ đi nhưng luôn quay trở lại. Lần này, nhiều giờ trôi qua mà không thấy cô đâu.

Người đàn ông bí ẩn

Tại Fairview, cảnh sát thẩm vấn tất cả những người từng tiếp xúc với Janie vào hôm đó. Một trong những cuộc thẩm vấn quan trọng nhất là với Bill Graf, người cuối cùng nhìn thấy Janie trong khuôn viên của cơ sở này.

Bill kể vào khoảng 14h, Janie giận dỗi bỏ ra khỏi lớp học. Thiếu nữ rất khó chịu vì Bill thông báo sắp tới sẽ không thể tiếp tục dạy kèm riêng cho cô nữa. Bill nghĩ rằng Janie đi về phía khu nhà tập thể trong khuôn viên, nơi cô ở cùng vài người bạn. Nhưng các bạn cùng phòng nói với cảnh sát rằng không hề thấy Janie.

Nhân viên Leona Wase cho biết trên đường đến Fairview vào hơn 14h để làm ca chiều muộn, cô nhìn thấy một phụ nữ trẻ (sau đó được xác định là Janie) đang nói chuyện với một người đàn ông đứng cạnh chiếc xe màu vàng. Người đàn ông đứng rất gần cô gái, khiến Leona cảm thấy có điều gì đó không ổn. Nhưng Fairview có quy định nghiêm ngặt về việc nhân viên tiếp xúc với cư dân bên ngoài khuôn viên, và lúc này Janie đang ở ngoài cơ sở nên Leona tiếp tục lái xe đến chỗ làm.

Khi nghe tin Janie mất tích, Leona xâu chuỗi các thông tin và mô tả người đàn ông mình nhìn thấy cho cảnh sát. Trùng hợp thay, mô tả về một người đàn ông trung niên với mái tóc nâu xù và bụng hơi to lại trùng khớp với Bill. Với thông tin từ nhân chứng Leona, cảnh sát cho rằng có nhiều khả năng đây là một vụ bắt cóc.

Thi thể trong bụi rậm

Ngày 14/3/1979, năm ngày sau khi Leona nhìn thấy Janie bên ngoài khuôn viên Fairview, một người dân ở vùng nông thôn trình báo tình cờ phát hiện một thi thể phụ nữ trẻ trong bụi rậm. Nạn nhân nằm úp mặt, bị đâm nhiều nhát. Cảnh sát nhanh chóng xác định rằng đây chính là cô gái mất tích từ Fairview.

Điều tra viên rà soát khu vực tìm thấy thi thể Janie và kết luận rằng khu rừng chỉ là nơi phi tang xác, Janie rất có thể bị giết ở nơi khác. Có rất ít bằng chứng tại hiện trường, nhưng các thám tử đã tìm thấy một vài manh mối.

Trong nắm tay của Janie có vài sợi tóc, có lẽ là do cô cố gắng chống trả kẻ tấn công. Họ cũng nhận thấy cô chỉ đeo một chiếc khuyên tai. Khám nghiệm tử thi cho thấy hai chi tiết quan trọng: dù bị đâm, cái chết của Janie thực chất là do một cú đánh vào đầu; và Janie không bị tấn công tình dục trước khi chết.

Janie Landers (ảnh nhỏ) cùng chiếc áo dính máu khi bị sát hại và ảnh phác họa chân dung người đàn ông gặp cô ngoài khuôn viên Fairview. Ảnh: Marion County District Attorney's Office

Ban đầu, các thám tử nghi ngờ Bill, cố vấn của Janie, liên quan đến án mạng. Hai người có mối quan hệ thân thiết nên cảnh sát cho rằng Bill có thể đã lợi dụng điều đó để dụ dỗ Janie rời khỏi Fairview.

Bill đồng ý làm bài kiểm tra bằng máy phát hiện nói dối và vượt qua dễ dàng, dập tắt hy vọng kết thúc vụ án nhanh chóng của cơ quan thực thi pháp luật.

Cuộc điều tra hai 'kẻ thù'

Các cuộc phỏng vấn với bạn bè và nhân viên của Fairview tiết lộ rằng Janie có hai "kẻ thù". Trong những tháng trước khi qua đời, căng thẳng giữa Janie, bạn cùng phòng Cheryl và bạn trai của Cheryl, Ray, đã lên đến đỉnh điểm.

Vài tháng trước án mạng, Janie tức giận đổ tương ớt nóng lên người Cheryl gây bỏng nặng. Ray bày tỏ không thích Janie, thậm chí nói muốn làm hại cô.

Tuy nhiên, dù đã điều tra quá khứ của Ray và thẩm vấn kỹ lưỡng cặp đôi, cảnh sát vẫn "không thể xác nhận hay phủ nhận sự liên quan của anh ta". Trong khi đó, Ray khẳng định vô tội.

Năm 1981, cảnh sát cạn kiệt manh mối khả thi về kẻ đã giết Janie. Những vụ án mạng mới, dễ giải quyết hơn dần đẩy hồ sơ của Janie bị xếp xó.

10 năm sau vụ sát hại Janie, cảnh sát nhận được một manh mối về Ray. Vì đã chia tay, Cheryl cung cấp những chi tiết chưa từng tiết lộ, trong đó có việc nhìn thấy một chiếc khuyên tai của Janie trong xe tải của Ray. Đó là thông tin vô cùng quan trọng vì cảnh sát biết rằng Janie đã mất một chiếc khuyên tai.

Các thám tử nỗ lực truy tìm Ray để khám xét xe tải, nhưng chiếc xe đã biến mất từ lâu. Ray vẫn khẳng định vô tội và cảnh sát không có bằng chứng nào để buộc tội anh ta. Vụ án của Janie lại bế tắc.

Đột phá từ 'con dao không chuôi'

Năm 2015, Joyce Caldwell gọi điện cho Cảnh sát bang Oregon yêu cầu mở lại vụ án của em gái sau khi nghe nói về một số vụ án nguội đã được giải quyết nhờ tiến bộ trong công nghệ ADN. Nhưng Janie không bị tấn công tình dục, có nghĩa là việc thu thập ADN sẽ khó khăn hơn. Tuy nhiên, thám tử Steve Hinkle, thuộc Cảnh sát bang Oregon, đã đồng ý xem xét hồ sơ của Janie.

Khi xem lại các bức ảnh hiện trường vụ án, một chi tiết đã thu hút sự chú ý của Hinkle: các vết đâm dường như đến từ một con dao không có chuôi - phần tay cầm giúp ngăn tay trượt về phía trước và chạm vào lưỡi dao sắc bén. Hinkle cho rằng, với một con dao không có chuôi, việc đâm mạnh mà không tự cắt vào mình là rất khó. Thám tử gửi chiếc áo của Janie đi xét nghiệm ADN. Đúng như Hinkle nghi ngờ, kẻ tấn công Janie đã tự cắt vào tay mình trong lúc giằng co và để lại vệt máu.

Đối chiếu trong cơ sở dữ liệu ADN của FBI, Hinkle nhận được kết quả trùng khớp với Gerald Dunlap - cái tên không có trong danh sách điều tra ban đầu.

Gerald Dunlap trong ảnh chụp tại nhà tù bang Tennessee, tháng 11/1972. Ảnh: Marion County District Attorney's Office

Năm 1961, Gerald bị kết án 99 năm tù tại nhà tù bang Tennessee vì tội hiếp dâm, nhưng chỉ thụ án 12 năm. Được ân xá năm 1973, Gerald đến Oregon và làm việc trong phòng giặt là tại Fairview. Không ai kiểm tra lý lịch của ông ta trước khi tuyển dụng.

Thám tử Hinkle đã sử dụng hồ sơ tiền lương để chứng minh Gerald làm việc tại Fairview vào tháng 4/1979, khi đó 43 tuổi. Hơn ba thập kỷ sau, nhân chứng Leona đã nhận dạng chính xác Gerald trong bức ảnh cũ là người đàn ông nói chuyện với Janie vào ngày cô biến mất.

Gerald chết trong tù năm 2002 khi đang thụ án vì tội lạm dụng tình dục một người vị thành niên. Các thám tử tin rằng Gerald, cao 1,75 m và nặng 86 kg, đã dụ Janie lên xe rồi tấn công tình dục. Dù nhỏ bé, Janie đã cố gắng chống trả.

Joyce cho biết thấy nhẹ lòng vì vụ án đã có câu trả lời, nhưng chỉ trích hệ thống tư pháp đã cho phép Gerald được ân xá khỏi bản án 99 năm tù, sau đó Fairview lại thuê hắn, đặt tên tội phạm nguy hiểm vào giữa một cộng đồng dễ bị tổn thương.

Tuệ Anh (theo AETV, Oregonlive, CBS)